Video

Wednesday, 11 March 2015

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၉) {မေနဒြါရ အရ} အပိုင္း(ခ)


မေနာဒြါရ အရ အပိုင္း(ခ)
                   အဲဒီစိတ္ေတြဟာ ‘စကၡဳဒြါရိကစိတ္ = စကၡဳဒြါရ၌ ျဖစ္ေသာစိတ္’ လို႔ဆိုတယ္။ သို႔ေသာ္ စကၡဳဒြါရ၌ ျဖစ္တယ္ဆိုေပမယ့္ စကၡဳဝတၳဳကို မွီတယ္လို႔ ဒီလိုေျပာတာ မဟုတ္ဘူးေနာ္၊ ဆိုလိုတဲ့ အဓိပၸါယ္က စကၡဳဒြါရ၌ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ စကၡဳဒြါရ မ်က္စိတံခါးကေန ဝင္ေရာက္ဆက္သြယ္တဲ့ အာ႐ံုနဲ႔အလုပ္လုပ္တဲ့ စိတ္ေတြလို႔ ဒီလိုအဓိပၸါယ္ရတယ္။ အဲဒီအဓိပၸါယ္က ပိုၿပီးေတာ့ ရွင္းလင္းမႈရွိတယ္။ ဒီဒြါရမွာ ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ မ်က္လံုးေပၚမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ထင္ေနလိမ့္မယ္၊ မ်က္လံုးနဲ႔ျဖစ္တာ မဟုတ္ဘူး၊ ဒီစိတ္ေတြအားလံုးဟာ အာ႐ံုန႔ဲဆက္သြယ္တာ၊ ဆက္သြယ္လို႔ သူတို႔ေပၚလာတာ၊ ေပၚလာၿပီးေတာ့ အာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္ၾကတာ၊ လူရဲ႕စိတ္ဟာ အာ႐ံုတစ္ခုျဖစ္ရင္ ထိုအာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္တာပဲေလ၊  မ်က္စိက တစ္ခုခုျမင္လုိက္ရင္ အဲဒီ ျမင္တဲ့အာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္,လုပ္တယ္၊ နားက အသံေလးတစ္ခုၾကားရင္ အဲဒီ အသံအာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္တာ မဟုတ္လား၊ (အေျဖမေတြ႔မခ်င္း လိုက္ေနတာေလ၊ ဘာသံပါလိမ့္ ဘာသံပါလိမ့္နဲ႔  သြားေနမွာပဲ၊ မေက်နပ္မခ်င္း၊ အန႔ံဆိုလည္း ဘာအနံ႔ပါလိမ့္နဲ႔ လိုက္ေနမွာပဲ၊ အာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္ေနတယ္လို႔ေျပာတာ) ၿပီးသြားလို႔ရွိရင္ ေနာက္အာ႐ံုတစ္ခု ေျပာင္းသြားျပန္ေရာ။
    
               ဒါေၾကာင့္မို႔ သုတၱန္ထဲမွာ ျမတ္စြာဘုရားကေဟာထားတယ္- စိတ္က ေမ်ာက္နဲ႔ တူတယ္တဲ့၊ ေမ်ာက္က ဒီသစ္ကိုင္း ဆြဲလိုက္ ဒီသစ္ကိုင္း လႊတ္လုိက္၊ ဟိုသစ္ကိုင္း ဆြဲလိုက္, ဟိုသစ္ကိုင္း လႊတ္လိုက္၊ ေနာက္ထပ္သစ္ကိုင္းတစ္ခု ဆြဲလိုက္နဲ႔ ၿငိမ္တယ္ကို မရွိဘူး၊ သစ္ကိုင္းတစ္ခုကေန  သစ္ကိုင္းတစ္ခု ကူးေနတယ္၊ စိတ္ကလည္း အဲဒီအတိုင္းပဲ၊ အျမင္အာ႐ံုကေန အၾကားအာ႐ံုေရာက္သြားလိုက္၊ အၾကားအာ႐ံုကေန အနံ႔အာ႐ံု ေရာက္သြားလိုက္နဲ႔၊ သို႔ေသာ္ လ်င္ျမန္စြာ သြားေနသည့္အတြက္ေၾကာင့္ လူေတြကေတာ့ တစ္ၿပိဳင္နက္ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ထင္ေနၾကတာ။
                   တယ္လီဗီြးရွင္းၾကည့္ရင္း မ်က္စိကလည္းၾကည့္တယ္၊ နားကလည္း နားေထာင္တယ္၊ ပါးစပ္ကလည္း ပဲေလွာ္ဝါးေနတယ္၊ ဒီထဲမွာ စကားက ေျပာလုိက္ေသးတယ္၊ တစ္ၿပိဳင္နက္လို ျဖစ္ေနတာ၊ တစ္ခုမွ မလြတ္ေအာင္ အင္မတန္မွ ျမန္တယ္၊ တစ္ခုမွ မလြတ္လိုက္ဘူးလုိ႔ ထင္တယ္၊ ဇာတ္လမ္း လြတ္သြားတယ္လို႔ မရွိဘူးေလ၊ မ်က္စိကလည္း ၾကည့္ေနတယ္၊ ပဲေလွာ္ကလည္း ဝါးရင္း, စကားကလည္း ေျပာရင္း, အသံလည္း နားေထာင္တယ္၊ သို႔ေသာ္ လြတ္မသြားဘူး၊ အကုန္သိလိုက္တယ္၊ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ စိတ္ကအလြန္ျမန္လို႔ အာ႐ံုေတြကိုဖမ္းယူႏိုင္တာ၊ ဖမ္းယူတာ အင္မတန္မွ ျမန္တယ္၊ သိတဲ့စိတ္က အင္မတန္မွ ျမန္လို႔ အဲဒီလိုျဖစ္တာ။
                   ဥပမာအားျဖင့္ ေဘာလံုးကစားတဲ့လူလိုေပါ့၊ လက္ထဲမွာ ေဘာလံုးေလး ၁၀-လံုး၊ ဟိုဘက္ ၅-လံုး၊ ဒီဘက္ ၅-လံုး ေျမွာက္ၿပီးေတာ့ ဖမ္းတာ၊ ကၽြမ္းက်င္တဲ့ပုဂၢဳိလ္က တစ္လံုးမွ ေအာက္မက်ေအာင္ ဖမ္းႏိုင္တယ္၊ မကၽြမ္းက်င္တဲ့ပုဂၢိဳလ္က ၁-လံုးထဲေထာင္မွ ခဏခဏျပဳတ္က်ေနမွာပဲ၊ စိတ္ကလည္းပဲ အတူတူပဲ၊ အာ႐ံုေတြကို အကုန္လံုးဖမ္းၿပီး တင္ၿပိဳက္နက္လို ျဖစ္ေနတာ၊ သို႔ေသာ္တစ္ခုၿပီး မွ တစ္ခုျဖစ္တယ္လို႔ မွတ္ရမယ္။
                   ျမင္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ မၾကားလုိက္ဘူး၊ ၾကားေနတဲ့အခ်ိန္မွာ မျမင္လိုက္ဘူး၊ တစ္ခုစီ။ သို႔ေသာ္ အဲဒီအပိုင္းအျခားေလးကို မသိလိုက္ဘူး၊ ဘယ္လုိ မသိလိုက္တာလဲဆိုရင္ လူေတြဟာ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ မသိလိုက္တာေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္၊ လူေတြဟာ မ်က္ေတာင္ေလးေတြ ခတ္ေနၾကတယ္၊ မ်က္ေတာင္ခတ္လိုက္တဲ့ အခ်ိန္အတြင္းမွာ မျမင္ရဘူး၊ ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ ေသခ်ာစဥ္းစားၾကည့္၊ မ်က္ေတာင္ခတ္လိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေမွာင္သြားတာပဲ၊ မ်က္ေတာင္ခတ္လိုက္တာဟာ မ်က္စိပိတ္လိုက္တာပဲေလ၊ သို႔ေသာ္ စိုက္ၾကည့္ေနရင္းနဲ႔ မ်က္ေတာင္ခတ္ေနေပမယ့္လို႔ ျမင္ကြင္းေပ်ာက္သြားတယ္လို႔ ရွိမွမရွိဘဲ။  ျမင္ကြင္း ေမွာင္သြားတာကို မသိလိုက္ဘူ၊ ဘာျဖစ္လို႔ မသိလဲဆိုရင္ ျမန္လြန္းအားႀကီးလို႔ မသိတာ၊ မ်က္ေတာင္ခတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ  မ်က္စိက ပိတ္သြားၿပီ၊ ပိတ္သြားတာနဲ႔ မျမင္ရဘူး။ သို႔ေသာ္ အလြန္တိုေတာင္းသည့္အခ်ိန္ေလး ျဖစ္သြားသည့္အတြက္ ျမင္ကြင္းေပ်ာက္တာ မျဖစ္ဘူး၊ ႏို႔မို႔ဆိုရင္ ကိုယ့္မ်က္လံုးၿဖဲထားဖို႔ပဲရွိတယ္၊ ျမင္ကြင္းေတြ လြတ္သြားမွာစိုးလို႔။
                   အဲဒီမွာ စကၡဳဒြါရိကစိတ္ စကၡဳဒြါရမွာ ျဖစ္တဲ့စိတ္ ဆိုတာဟာ မ်က္စိတံခါးက ဝင္လာတဲ့ အာ႐ံုေတြကို ဖမ္းယူႏိုင္တဲ့စိတ္၊ သိႏိုင္တဲ့စိတ္လို႔ ဒီလို ဆုိလိုတယ္ေနာ္။ စကၡဳဒြါရ၌ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ အဲဒီ စိတ္ေတြထဲမွာ လိုက္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ မ်က္စိက ျမင္လာတဲ့ အာ႐ံုတစ္ခုတည္းနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ စိတ္က စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ ၁-ခုတည္းပဲ ရွိတယ္၊ က်န္တဲ့စိတ္ေတြက ဒိျပင္မွာလည္း ပါတယ္လို႔ ဒီလိုမွတ္ရမယ္၊ စကၡဳဒြါရ တစ္မ်ိဳးတည္းမွာျဖစ္တဲ့ စိတ္ဆိုရင္ စကၡဳဝိညာဏ္ေဒြး ဒီႏွစ္ခုပဲရွိတယ္၊ က်န္ေတာေတြက ဒိျပင္တံခါးက ဝင္လာတဲ့ အာ႐ံုေတြကိုလည္း ဖမး္ယူႏိုင္တဲ့စိတ္ေတြ ျဖစ္ေနတယ္။
                   အဲဒါကိုပဲ သၿဂၤဳ ိလ္မွာခြဲထားတာ - ‘ဧကဒါြရိကစိတၱာနိ’ - ‘တစ္ဒြါရ၌သာ ျဖစ္တဲ့စိတ္’ ဆိုၿပီးေတာ့၊ စကၡဳဝိညာဏ္ေဒြးက စကၡဳဒြါရ၌သာ ျဖစ္တယ္၊ ေသာတဝိညာဏ္ေဒြးက ေသာတဒြါရ၌သာ ျဖစ္တယ္၊ ဃာနဒြါရ၌သာျဖစ္တယ္၊ ဇိဝွါဝိညာဏ္ေဒြးက ဇိဝွါဒြါရ၌သာျဖစ္တယ္၊ ကာယဝိညာဏ္ေဒြးက ကာယဒါြရ၌သာ ျဖစ္တယ္၊ သူ႔ဆိုင္ရာ ဒါြရတစ္ခုစီမွာသာ ျဖစ္တယ္၊ က်န္တဲ့ဒါြရ ေတြမွာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔ဆိုတာ။
                   တခ်ိဳ႕ စိတ္ေတြက mind door လို႔ ေခၚတဲ့ မေနာဒြါရ တစ္မ်ိဳးတည္းမွာ ျဖစ္တဲ့စိတ္ေတြရွိတယ္၊ စကၡဳဒြါရမွာ မျဖစ္ဘူး၊ ေသာတဒြါရမွ မျဖစ္ဘူး၊ ဃာနဒြါရမွာ မျဖစ္ဘူး၊ ဇိဝွါဒြါရမွာ မျဖစ္ဘူး၊ ကာယဒြါရမွာ မျဖစ္ဘူး၊ ဥပမာအားျဖင့္ မဂ္စိတ္ဖိုလ္စိတ္ေတြတို႔ စ်ာန္စိတ္ေတြတို႔ဆို မျဖစ္ဘူး။ စိတ္တံခါး မေနာဒြါရ တစ္ခုတတည္းမွာသာ ျဖစ္တယ္၊ ေနာက္ ပဥၥဒြါရာဝဇၨန္းတို႔ သမၸဋိစိၦဳင္းတို႔က်ေတာ့ စကၡဳဒြါရ ေသာတဒြါရ ဃနာဒြါရ ကာယဒြါရ ဆိုတဲ့  ၅-မ်ိဳးကေနၿပီးေတာ့ ဆက္သြယ္လာတဲ့ အဲဒီတံခါးဝေတြက ဆက္သြယ္လာတဲ့ အာ႐ံုကို သိႏိုင္တယ္လို႔ေျပာတာေနာ္၊ ဒီဒြါရမွာ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ ဒီဒြါရက ဝင္လာတဲ့ အာ႐ံုကို သိႏိုင္စြမ္းရွိတယ္ေပါ့။
                   ဒီေတာ့ စိတ္တိုင္းစိတ္တိုင္းဟာ ဒြါရတိုင္းမွ ဝင္လာတဲ့ အာ႐ံုကို မသိႏိုင္ဘူး၊ ဆိုပါစို႔ - ၾကားတဲ့အသံကို စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္က သိႏိုင္စြမ္း မရွိဘူး၊ အဲဒီအခ်ိန္မွာ သူမျဖစ္ဘူး၊ ကိုယ့္သႏၲာန္မွာ စိတ္ေတြက တစ္ခါတည္း ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ဒီလို မေအာက္ေမ့ေနနဲ႔ေနာ္၊ အေၾကာင္းတိုက္ဆိုင္တဲ့အခါမွာ ျဖစ္လာတယ္လို႔ မွတ္ရမယ္။ ဒါက ဒြါရနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ မွတ္စရာေလးေတြေပါ့။
                   အဲဒီမွာ ဒြါရဝိမုတ္စိတ္ ၆-ဒြါရမွ လြတ္ေသာစိတ္ဆိုတာ ရွိတယ္၊ ဥပမာ-တစ္ဒြါရ၌သာ ျဖစ္ေသာစိတ္, ႏွစ္ဒြါရမွာ ျဖစ္ေသာစိတ္, ၅- ဒြါရမွာ ျဖစ္ေသာစိတ္, ၆- ဒြါရမွာ ျဖစ္ေသာစိတ္၊ သၿဂၤဳ ိဟ္မွာ အဘိဓမၼာသင္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြ အဲဒီလိုခြဲတယ္၊ ရံခါ ၆- ဒြါရမွာ ျဖစ္တယ္၊ ရံခါ  ၆-ဒြါရမွ လြတ္တယ္၊ ဒါြရဝိမုတ္စိတ္ အၿမဲတမ္း ဒြါရကလြတ္ေနတဲ့စိတ္ဆိုၿပီးေတာ့ ဒီလို ခြဲတယ္ေနာ္။ အဲဒါေတြက သ႐ုပ္အေနနဲ႔ ထပ္ၿပီေတာ့ခြဲတာ၊ applied method မွာ ဒါေတြကို နားလည္သင့္တယ္။ အဲဒီမွာ နားလည္ရမွာက ဒြါရဝိမုတ္စိတ္၊ ဘာျဖစ္လုိ႔ ဒြါရကလြတ္သလဲဆိုရင္ ဒီတံခါးေတြကေန ဆက္သြယ္လာတဲ့ အာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္မလုပ္လုိ႔ေျပာတာ၊ ဒါကို ဒြါရဝိမုတ္စိတ္လို႔ ေျပာတာေနာ္။
                   အဲဒါ ဘာစိတ္ေတြလဲဆိုရင္ အၿမဲတမ္း ဒြါရကေန လြတ္ေနတဲ့ စိတ္က မဟဂၢဳတ္ဝိပါတ္စိတ္ ၉-ခုကို ေျပာတာ၊ ႐ူပါဝစရဝိပါက္ စိတ္ ၅-ခု, အ႐ူပါဝစရဝိပါက္စိတ္ ၄-ခု အားလံုးေပါင္းလုိက္ရင္ ၉-ခု၊ အဲဒီ ၉-ခုကလူေတြနဲ႔ မဆိုင္ဘူးေနာ္၊ စာအေနနဲ႔သာ သင္တာ၊ လူ႔ဘဝနဲ႔ ဘာမွမဆိုင္ဘူး၊ အဲဒါျဗဟၼာေတြရဲ႕ သႏၲာန္မွာ ျဖစ္တဲ့စိတ္၊ အဲဒီ ဝိပါက္စိတ္ေတြဆိုတာ သူတို႔က ပဋိသေႏၶကိစၥ, ဘဝင္ကိစၥ, စုတိကိစၥဆိုတဲ့ လုပ္ငန္းကိုသာ လုပ္သည္အတြက္ေၾကာင့္ ျပင္ပက ဝင္လာတဲ့ အာ႐ံုနဲ႔ ဆက္သြယ္မႈ ဘယ္ေတာ့မွ မလုပ္ဘူး၊ မလုပ္သည့္အတြက္ေၾကာင့္ သူတို႔က တံခါးက ဝင္လာတဲ့ အာ႐ံုနဲ႔ ဆက္သြယ္မႈ မရွိလို႔ door free လို႔ေခၚတယ္၊ တံခါးက လြတ္ေနတယ္ ဆိုတဲ့စိတ္ေတြ၊ အမွန္ကေတာ့ သူတို႔ကုိယ္တိုင္ ကိုက တံခါးပဲေလ။
                   ေနာက္ မဟာဝိပါက္စိတ္ ၈-ခုကေတာ့ ရံခါ ၆-ဒြါရမွာျဖစ္ၿပီး ရံခါ ၆-ဒြါရက လြတ္တယ္။ ေဆာင္ရြက္တဲ့ကိစၥေတြမွာ သူ ပဋိသေႏၶကိစၥ, ဘဝင္ကိစၥ, စုတိကိစၥ ေတာင္ရြက္တဲ့အခ်ိန္မွာဆိုရင္ တံခါးကေန ဆက္သြယ္လာတဲ့ အာ႐ံုနဲ႔ ဆက္သြယ္ၿပီး အလုပ္မလုပ္ဘူး၊ ဆိုလိုတာက ပဋိသေႏၶစိတ္တို႔, ဘဝင္စိတ္တို႔, စုတိစိတ္တို႔ဆိုသည္မွာ ဒီတံခါးက ဆက္သြယ္လာတဲ့ အာ႐ံုေတြနဲ႔ အလုပ္မလုပ္ စိတ္ေတြလို႔ ေျပာရမယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ သူတို႔ကို ဒြါရဝိမုတ္စိတ္လို႔ ေခၚတာေနာ္။
                   ဒြါရဝိမုတ္တိဆိုတာ ဒြါရက လြတ္တယ္လို႔ သာမန္အဓိပၸါယ္ ေျပာရေပမယ့္လုိ႔ ဘယ္လုိ ဆိုလိုတာတုန္းဆိုရင္ ဒီတံခါးကေန ဝင္လာတဲ့ အာ႐ံုေတြနဲ႔ အလုပ္မလုပ္ဘူးလို႔ ဒီလို ဆုိလိုတယ္။ ဆက္သြယ္မႈ မလုပ္ဘူးလို႔ေျပာတာ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ အိပ္ေနတဲ့ အခ်န္မွာ ဘဝင္စိတ္ ျဖစ္ေနလို႔ရွိရင္ ေဟာဒီ တံခါးကေန ဆက္သြယ္လာတဲ့အာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္မလုပ္ဘူး၊ ဘဝင္စိတ္ေတြဟာ အာ႐ံုအသစ္နဲ႔ အလုပ္မလုပ္ဘူး၊ သူက ဒါျဖင့္ ဘယ္သူနဲ႔အလုပ္လုပ္တာတုန္းဆိုရင္ ကံရဲ႕ အရွိန္နဲ႔၊ ကံက ေပးထားတဲ့၊ ကံေၾကာင့္ထင္လာတဲ့ ကံ ကမၼနိမိတ္ ဂတိနိမိတ္ဆိုတဲ့ အတိတ္ဘဝက ရယူထားတဲ့ အာ႐ံုနဲ႔ပဲ အလုပ္လုပ္တယ္။ အဲဒါနဲ႔ပဲ သူက သြားေနတယ္၊ ခုပစၥပၸဳန္မ်က္စိကျမင္တဲ့ အဆင္းအာ႐ံု၊ နားကၾကားတဲ့ အသံအာ႐ံု၊ ႏွာေခါင္းကနံတဲ့ အနံ႔အာ႐ံု၊ လွ်ာကရတဲ့ အရသာအာ႐ံု၊ ခႏၶာကိုယ္က ထိေတ႔ရတဲ့ အထိအေတြ႔အာ႐ံုေတြနဲ႔ သူက လံုးဝအဆက္အသြယ္မရွိဘူး၊ အဲဒါေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္လုိက္ရင္လည္း သူျပတ္သြားတယ္၊ ဒါေၾကာင့္ သူတို႔ကို ဒြါရဝိမုတ္စိတ္လုိ႔ ေျပာတာ၊ ေတာ္ၾကာ ဒြါရထဲ မပါလုိ႔ ဒြါရဝိမုတ္စိတ္လို႔ ထင္ေနမယ္။ အဲဒီ အဓိပၸါယ္မ်ိဳးေျပာတာ မဟုတ္ဘူး၊ တံခါးကေန ဆက္သြယ္လာတဲ့အာ႐ံုနဲ႔  အလုပ္မလုပ္တဲ့ စိတ္ေတြကို ဒြါရဝိမုတ္စိတ္လို႔ ေခၚတယ္။ တံခါးကေန ဝင္လာတဲ့ အာ႐ံုနဲ႔ ဆက္သြယ္ၿပီး ျဖစ္တဲ့စိတ္မွ ဒြါရ ၆-ပါးမွာ ျဖစ္တယ္, ဒြါရ ၅-ပါးမွာ ျဖစ္တယ္, ဒြါရ ၁-ပါးမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဒီလိုေျပာတာ၊ ဒါက ဒြါရနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ။
                   ေနာက္တစ္ခါ ဝတၳဳ႐ုပ္၊ ဝတၳဳ႐ုပ္ဆိုတာက စိတ္ရဲ႕မွီရာ စိတ္ရဲ႕ျဖစ္ရာ ဌာနေတြ၊ မေန႔က ေျပာသလို စည္သံကသည္ စည္က ျဖစ္တာ, စည္တီးတဲ့တုတ္က ျဖစ္တာမဟုတ္ဘူး၊ ေစာင္းသံသည္ ေစာင္းႀကိဳးနဲ႔ ေစာင္းအိုးကေန ျဖစ္တာ, ေစာင္းတီးတဲ့ လက္က ျဖစ္တာ မဟုတ္ဘူး၊ အဲဒီလိုပဲ ဝတၳဳ႐ုပ္ကို မွီၿပီးေတာ့ျဖစ္တဲ့ စိ္တ္ေလးေတြ။
                   စိတ္အစဥ္နဲ႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ အာ႐ံုတစ္ခု ဆက္သြယ္လာတဲ့ အခါမွာ မထမဆံုးေပၚလာတာ ပဥၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ပဲ၊ တံခါးဖြင္ေ့ပးတဲ့စိတ္၊ အဲဒီ ပဥၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္က ဘယ္သူ႔ကို မွီသလဲ ဆိုောတ့ ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္ကို မွီတယ္၊ အဲဒီ ပဥၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ ခ်ဳပ္သြားတဲ့အခါ သူ႔ေနာက္မွာ ဆက္ေပၚလာတဲ့စိတ္က စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္၊ အဲဒီ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္က ဘယ္သူ႔ကို မွီျဖစ္သလဲဆုိေတာ့ စကၡဳဝတၳဳကို မွီျဖစ္တယ္။
***ေဒါက္တာနႏၵမာလာဘိဝံသ၏ အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ(ဒုတိယတြဲ) ၆၄-၇၁ မွ ပူေဇာ္ပါသည္။
*** ဆက္ရန္***  မေနာဒြါရ အရ(ဂ) ကို ဆက္လက္ပူေဇာ္ပါမည္။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၁ဝ) {မေနဒြါရ အရ} အပိုင္း(ဂ)


မေနာဒြါရ အရ အပိုင္(ဂ)
                   ေနာက္ဆက္လာတဲ့ သမၸဋိစိၦဳင္းစိတ္က်ေတာ့ ဘယ္သူ႔ကို မွီသလဲဆိုေတာ့ ဟဒယဝတၳဳကို မွီတယ္၊ ေနာက္ သႏီၲရဏစိတ္ကလည္း ဟဒယဝတၳဳကိုမွီတယ္၊ ဝုေ႒ာစိတ္ကလည္း ဟဒယဝတၳဳကို မွီတယ္၊ ေဇာစိတ္ေတြကလည္း ဟဒယဝတၳဳကိုပဲ မွီတယ္၊ တဒါ႐ံုကလည္း ဟဒယဝတၳဳကိုပဲ မွီတယ္။ အဲဒီ စိတ္ျဖစ္စဥ္ထဲမွာ စကၡဳဝတၳဳကို မွီျဖစ္တဲ့စိတ္ကေလးဟာ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ တစ္ခုတည္းပဲရွိတယ္၊ အဲဒီေတာ့ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ေလးတစ္ခုပဲ စကၡဳဝတၳဳကို မွီၿပီးေတာ့ ျဖစ္လာတယ္။ က်န္စိတ္ေတြက ဟဒယဝတၳဳကို မွီၿပီးေတာ့ ျဖစ္တယ္။ ဒီေနရာမွာ ဝတၳဳႏွစ္ခုက ဆက္သြယ္ေနတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားတယ္ေနာ္။ အာ႐ံုတစ္ခုမွာ ျဖစ္လာတဲ့ အခါ ဆက္သြယ္မႈ ရွိေနတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားတယ္။
                   ထို႔အတူပဲ ေသာတဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ခုက ေသာတဝတၳဳကို မွီၿပီး ျဖစ္တယ္၊ ဃာနဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ခုက ဃနဝတၳဳကိုမွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ ဇိဝွါဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ခုက ဇိဝွါဝတၳဳကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ ကာယဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ခုက ကာယဝတၳဳကို မွီၿပီျဖစ္တယ္၊ ကာယဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ခုက ကာယဝတၳဳကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ က်န္တဲ့ စိတ္ေတြ အားလံုးက ဟဒယဝတၳဳကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ ဘံုဘဝနဲ႔တြက္လိုက္မယ္ဆိုရင္ အ႐ူပဘံုမွာျဖစ္တဲ့ အ႐ူပဝိပါတ္စိတ္ ၄-ခုက ဘယ္ဝတၳဳ႐ုပ္ကိုမွ မမွီဘူး၊ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆိုရင္ သူ႔မွာ မီွစရာ ႐ုပ္မရွိဘူး၊ ဝတၳဳ႐ုပ္ကို မမွီဘဲနဲ႔ ျဖစ္တယ္လို႔ ဒီလို နားလည္ရမွာေပါ့။ သ႐ုပ္အေနနဲ႔ နားလည္ေအာင္ အဘိဓမၼတၳ သဂၤဟက်မး္ကို ဆက္လက္ေလ့လာ မွတ္သားမွ ပိုၿပီးရွင္းမယ္၊ အခုဟာက နာလည္း႐ံု apply လုပ္ၿပီးေတာ့ ျပတာ။
             
      မနက္ျဖန္က်ရင္ အေရးႀကီးတဲ့ အာ႐ံုပိုင္းကို ဆက္ၿပီးေတာ့ ေျပာမယ္၊ စိတ္နဲ႔ အာ႐ံု၊ ဒီအပိုင္းက ပိုၿပီးေတာ့ အေရးႀကီးတယ္၊ အခု ဒီကေန႔ ဝတၳဳ႐ုပ္ဆိုတာ စကၡဳဝတၳဳေလးကို မွီၿပီးေတာ့ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ- စကၡဳဝတၳဳေလးက စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ကို ပ႒ာန္းနဲ႔ေျပာမယ္ဆိုရင္ ပုေရဇာတပစၥေယာဆိုတဲ့ သတိၱနဲ႔ ေက်းဇူးျပဳတာ၊ နိႆယပစၥေယာဆိုတဲ့ သတိၱနဲ႔ ေက်းဇူးျပဳတာ၊ သူ႔ စြမ္းရည္သတိၱေလးေတြရွိတယ္၊ ဒီစိတ္ဟာ အေၾကာင္းမဲ့ ျဖစ္လာတာ မဟုတ္ဘူး၊ သူ႔ရဲ႕ အေထာက္အပံ့ အေၾကာင္းတရားေတြ ရွိတယ္၊ ပုေရဇာတပစၥေယာ၊ နိႆယပစၥေယာ၊ အတိပစၥေယာ၊ အဝိဂတ ပစၥေယာ၊ အဲဒီသတိၱေတြနဲ႔ ေက်းဇူးျပဳတာ။
                   ႀကိဳတင္ၿပီးေတာ့ ျဖစ္ေနတဲ့ စကၡဳပသာဒဝတၳဳ႐ုပ္ေလးကို မွီၿပီးေတာ့ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ေလးက ေပၚရတာ၊ သူနဲ႔ ၿပိဳင္တူျဖစ္တာ မဟုတ္ဘူး၊ စကၡဳဝတၳဳေလးက ႀကိဳတင္ၿပီးေတာ့ ျဖစ္တာ၊ ႀကိဳတင္ျဖစ္လာတဲ့ စကၡဳဝတၳဳေလးကိုမွီၿပီးေတာ့ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္က ျဖစ္ရတယ္၊ ေနာက္ ပဥၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္က ဟဒယဝတၳဳ ႐ုပ္ကို မွီၿပီးေတာ့ ျဖစ္တယ္ဆိုတာလည္းပဲ သူနဲ႔ ၿပိဳင္တူျဖစ္တဲ့ ဟဒယဝတၳဳကို မွီတာ မဟုတ္ဘူး၊ ခုနက သေဘာေပါက္ဖို႔ရာက စကၡဳဝတၳဳ, ေသာတဝတၳဳ, ဃနဝတၳဳ, ဇီဝွါဝတၳဳ, ကာယဝတၳဳေတြကိုလည္း ကံက ထုတ္လႊတ္ေပးေနတာလို႔ မွတ္ပါ။ စကၠန္႔မလပ္ အသစ္ေတြ ျဖစ္ေနတာ၊ အဲဒီအသက္ျဖစ္ေနတဲ့ ေျမာက္မ်ားစြာေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္ေတြထဲမွာ ၿပိဳင္တူျဖစ္တာေတြလည္း ရွိတယ္, ႀကိဳတင္ျဖစ္တာေတြလည္း ရွိတယ္, ေနာက္က်ၿပီး ျဖစ္တာေတြလည္း ရွိတယ္၊ အဲဒီ ထဲမွာမွ ႀကိဳတင္ျဖစ္တာကိုသာ မွီတာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပုေရဇာတပစၥေယာ၊ မွီရာအေနနဲ႔ပဲ ေက်းဇူးျပဳလို႔ နိႆယပစၥေယာ၊ ရွိေနတုန္း ေက်းဇူးျပဳလို႔ အတိပစၥေယာ၊ မကင္းကြာခင္ ေက်းဇူးျပဳလို႔ အဝိဂတပစၥေယာတဲ့၊ ဒီသတိၱေတြနဲ႔ ဘုရားေဟာထားတာ။
                   မ်က္စိမွာလာၿပီး ေပၚလာတဲ့ အဆင္းအာ႐ံုေလးက်ေတာ့ အာရမၼဏပစၥေယာ၊ အဲဒီ အာရမၼဏပစၥေယာ ကလည္းပဲ သူစတင္ ေမြးဖြားတဲ့အခ်ိန္ ခ်က္ခ်င္းႀကီး ဒီစိတ္ထဲမွာ ေပၚလာတာ မဟုတ္ဘူး၊ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္က ႐ူပါ႐ံုကို ျမင္တယ္ဆိုတာ ခ်က္ခ်င္းႀကီးျမင္တာ မဟုတ္ဘူး၊ ႐ူပါ႐ံုေလးက ဘယ္အခိ်န္က ေမြးဖြားလိုက္တာတုန္းဆိုေတာ့ မ်က္စိ- စကၡဳပသာဒနနဲ႔ ႐ူပါ႐ံုေလး ဆံုလိုက္တဲ့အခ်ိန္ဟာ အတီတဘဝင္ျဖစ္တဲ့ အခ်ိန္ေလးနဲ႔ သြားကိုက္ေနတယ္၊  အတီတဘဝင္စိတ္ေလး ဥပါဒ္တဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ သြားကိုက္ေနတယ္ဆိုေတာ့  စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္က မျဖစ္ႏိုင္ေသးဘူး အဲဒီအခ်ိန္မွာ၊ အာ႐ံုေလးနနဲ႔ မ်က္စိနဲ႔ ဆံုလိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာ အာ႐ံုေလးေမြးဖြားၿပီလို႔ ဒီလိုမွတ္ရမယ္ေနာ္၊ ႐ူပါ႐ံုေလး ေမြးဖြားလုိက္ၿပီ၊ ေမြးဖြားလိုက္ၿပီးရင္ အတီတဘဝင္စိတ္တစ္ခု လြန္သြားမယ္၊ ဘဝဂၤစလနစိတ္တစ္ခု လြန္သြားမယ္၊ ေနာက္ ဘဝဂၤုပေစၦဒ တစ္ခုလြန္သြားမယ္၊ ၿပီးၿပီဆိုတဲ့အခါက်မွ ပဥၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ ျဖစ္တယ္၊ ျဖစ္ၿပီးေတာ့မွ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္က အဲဒါကို အာ႐ံုျပဳရတာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ သူမျဖစ္ႏွင့္ခင္က ႀကိဳတင္ျဖစ္ေနတာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အဲဒီ အာရမၼဏပစၥေယာ ဟာလည္းပဲ ပုေရဇာတ အာရမၼဏပစၥည္းျဖစ္တယ္၊ ႀကိဳတင္ၿပီးေတာ့ ျဖစ္ေနတဲ့ အာ႐ံုကို အာ႐ံုျပဳရတာ၊ ၿပီးေတာ့ အဲဒီအဆင္းအာ႐ံုေလးရွိေနတုန္း ေက်းဇူးျပဳတာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အတိပစၥေယာ၊ မေပ်ာက္ကြယ္ခင္ေက်းဇူး ျပဳတာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အဝိဂတၱပစၥေယာ၊ ပ႒ာန္းပစၥည္းအေနနဲ႔ ဒီလိုဆက္သြားေနတာေနာ္။
                   ဒီေတာ့ အေၾကာင္းအက်ိဳး ဆက္သြယ္မႈဆိုတာ အလြန္ပင္ဆန္းၾကတယ္၊ ဒါေတြက တကယ္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ လူေတြရဲ႕ ဘဝနဲပလည္း ဆက္စပ္ေနတယ္၊ လူေတြရဲ႕ဘဝနဲ႔ ဆက္စပ္ေနေသာ္လည္း အလြန္သိဖုိ႔ခက္တယ္၊ အလြန္သိဖုိ႔ခက္တယ္ဆိုတာ လူနဲ႔နီးၿပီးေတာ့ လူက ဘာလို႔မသိလဲ?
                   ေရွးတုန္းက ဆရာေတာ္ႀကီးတစ္ပါးတဲ့။ ေရကန္နားမွာ တံျမတ္စည္းလွည္းေနတယ္၊ အမတ္ႀကီး တစ္ေယာက္က ဆရာေတာ္ႀကီးနား ေရာက္လာတယ္၊ ေရာက္လာၿပီးေတာ့ “အရွင္ဘုရား- ဒီေရကန္ ဘယ္ႏွစ္ေပနက္တုန္း” ေမးတယ္၊ ဆရာေတာ္ႀကီးက “ငါမသိဘူး” တဲ့၊ အဲဒီေတာ့ “အရွင္ဘုရားနဲ႔ နီးလို႔ သိလိမ့္မယ္ လို႔ ထင္လို႔ တပည့္ေတာ္က ေမးတာပါ” ဆိုေတာ့ “ နီးတိုင္းသိရရင္ မင္းမွာ ႏႈတ္ခမ္းေမႊး ဘယ္ႏွစ္ပင္ရွိတုန္း” တဲ့။
                   လူေတြမွာက အဲဒီလို မဟုတ္ဘူးလား၊ နီးေပမယ့္လို႕ သိခ်င္မွ သိတာ၊ ဒီတရားေတြက လူေတြရဲ႕ သႏၲာန္မွာ ျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ အလြန္နီးတဲ့ တရားေတြပဲ။ သို႔ေသာ္ သိလားဆိုေတာ့ မသိဘူး ဘာလို႔မသိလဲဆိုေတာ့ အလြန္နက္နဲတယ္၊ ကိုယ္နဲ႔နီးၿပီးေတာ့ မသိတာေတြ အမ်ားႀကီးပဲ၊ ဒါေၾကာင့္မို႔ သိေအာင္ ႀကိဳးစားၾကရမယ္လို႔ ဒီလိုေျပာတာ။
                   အဲဒီေတာ့ စိတ္ျဖစ္ပံုနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးောတ့ အဓိကက အာ႐ံု ၆-ပါးရယ္၊ (အာ႐ံု ၆-ပါး နက္ဖန္ခါက်ေတာ့ ထပ္ေျပာမယ္၊) အခု ဒြါရ ၆-ပါးနဲ႔ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါး အက်ဥ္းအားျဖင့္ ထပ္ၿပီးေတာ့ ေျပတယ္၊ အာ႐ံုနဲ႔ စိတ္နဲ႔ ဘယ္လုိအလုပ္လုပ္တယ္၊ စိတ္ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဟာ ဘာေတြရွိသလဲ ဆိုတဲ့ သေဘာကို အာရမၼဏသဂၤဟနဲ႔ ကိစၥသဂၤဟ ႏွစ္ခုတြဲဖက္ၿပီးေတာ့ ေျပာမယ္၊ သ႐ုပ္ေတြကိုေတာ့ သိပ္မေျပာပါဘူး၊ မေျပာဘူးဆိုတာ သ႐ုပ္က စာအုပ္ကို ဖတ္လို႔ရတယ္ေလ၊ အဓိပၸါယ္က စာအုပ္ဖတ္ရင္ နားလည္ခ်င္မွ နားလည္မွာေပါ့၊ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ apply လုပ္တဲ့နည္း, အဓိပၸါယ္နားလည္ဖို႔ အဓိကထားၿပီးေတာ့ ေဟာတာျဖစ္ပါတယ္။
                   ဒါေၾကာင့္မို႔ တရားခ်စ္ခင္ သူေတာ္စင္ပရိသတ္တို႔သည္ ဗုဒၶျမတ္စြာ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့တဲ့ စိတ္တရားဟာ မိမိတို႔ရဲ႕ သႏၲာန္မွာ ျဖစ္ေသာ္လည္း အလြန္သိဖို႔ ခက္သည့္အတြက္ေၾကာင့္ အလြန္ေလးနက္တဲ့ တရားျဖစ္တယ္၊ ကိုယ္နဲ႔နီးလ်က္နဲ႔ မသိတဲ့တရားေတြ ကို သိရွိေအာင္ က်င့္ႀကံႀကိဳးကုတ္ အားထုတ္ႏိုင္ၾကပါေစကုန္သတည္း။
***ေဒါက္တာနႏၵမာလာဘိဝံသ၏ အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ(ဒုတိယတြဲ) ၇၁-၇၆ မွ ပူေဇာ္ပါသည္။
*** ဆက္ရန္***  စိတ္၏ အာ႐ံုမ်ားႏွင့္ ေဆာင္ရြက္မႈကိစၥမ်ား ကို ဆက္လက္ပူေဇာ္ပါမည္။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၈) {မေနဒြါရ အရ} အပိုင္း(က)



မေနာဒြရ အရ အပိုင္း(က)
                   “မေနာဒါြရံ ပန ဘဝဂၤ ံႏိၲ ပဝုစၥတိ”  ဘဝင္စိတ္ကို မေနာဒါြရလို႔ ေခၚတယ္ လို႔ အဘိဓမၼတသဂၤက်မ္းက ဆိုတယ္။ ဘဝင္စိတ္ေတြ အမ်ားႀကီးထဲက ဘယ္ဘဝင္စိတ္တုန္းဆိုေတာ့ ခုနက ဋီကာေက်ာ္က်မ္းက ဘယ္လိုေျပာတုန္းဆိုရင္ အာဝဇၨန္းရဲ႕ ေရွ႕ကျဖစ္တဲ့ ဘဝင္လို႔ဆိုတယ္။ ဝီထိခ်ၾကည့္လိုက္ရင္ အတီတ ဘဝင္, ဘဝဂၤစလန, ဘဝဂၤုပေစၧဒ ၿပီးေတာ့ ပဥၥဒြါရာဝဇၨန္း၊  အဲလိုလာေတာ့ ပဥၥဒြါရာဇၨန္းရဲ႕ ေရွ႕မွာရွိတဲ့ ဘဝင္ဆိုတာ ဘဝဂၤုပေစၧဒ ျဖစ္တယ္။ ျပတ္တဲ့ဘဝင္ကို သူက mind door လို႔ ဒီလို ေျပာခ်င္တာ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ မနအရ အာဝဇၨန္းစေသာ စိတ္ေတြယူၿပီးေတာ့ အဲဒီစိတ္ရဲ႕ ဝင္ရာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ မေနဒြါရ (စိတ္တံခါး, စိတ္ရဲ႕အဝ)လို႔ ဒီလိုဖြင့္တာ။
                   အဲဒါကို လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးက သေဘာမတူဘူး၊ ဘဝင္မွန္ရင္ ဘယ္ဘဝင္ပဲျဖစ္ျဖစ္ မေနာဒြါရလို႔ ေခၚတယ္။ လယ္တီ ဆရာေတာ္ႀကီးက ဘာေျပာတုန္းဆိုရင္ စကၡဳဒြါရဆိုတာ မ်က္စိမွာ ႐ူပါ႐ံုလာထင္မွ စကၡဳဒြါရ မဟုတ္ဘူးတဲ့၊ ဘယ္အခါ ျဖစ္ျဖစ္ စကၡဳဒြါရပဲ၊ ဥပမာ - ကိုယ့္အိမ္မွာ တံခါးေတြရွိတယ္ ၊ အဲဒီတံခါးက ဘယ္ေတာ့မွမဖြင့္ဘူး၊ ေသာ့ခတ္ၿပီးေတာ့ ပိတ္ထားတယ္ သို႔မဟုတ္ မင္းတုန္းအေသထိုးတယ္ဆိုရင္ တံခါးလို႔ ေခၚမေခၚ စဥ္းစားၾကည့္၊ ပိတ္ထားလည္း တံခါးလို႔ေခၚတာပဲ မဟုတ္လား၊ တံခါးက တံခါးပဲေလ၊ ဖြင့္ထားမွ တံခါးမဟုတ္ဘူး၊ အဲဒီအတိုင္းပဲ ဘဝင္စိတ္မွန္မွ် mind door လို႔ ဒီလိုဆိုတယ္။
                   အဲဒီေတာ့ စကၡဳဒြါရ ေသာတဒြါရ ဃာနဒြါရ ဇိဝွါဒြါရ ကာယဒြါရ မေနာဒြါရ - ဒြါရ ၆-ပါး၊ အဲဒီဒြါရ ၆-ပါးကေနၿပီး အာ႐ံုေတြဟာ ဝင္ေရာက္လာၾကတယ္။ ဝင္ေရာက္လာတယ္ဆိုတာ metaphorical အရ ေျပာတာေနာ္။ အျပင္ဘက္က ျမင္စရာအာ႐ံုသည္ မ်က္စိတံခါးက ဝင္လာတာ၊ အသံက နားက ဝင္လာတာ၊ အနံ႔က ႏွာေခါင္းက ဝင္လာတာ၊ အရသာက လွ်ာက ဝင္လာတာ၊ အေတြ႔အထိက ကိုယ္က ဝင္လာတာတဲ့၊ က်န္တဲ့ အာ႐ံုေတြ ရိွတာေရာ, မရွိတာေရာ၊ အတိတ္ေရာ ပစၥဳပၸန္ေရာ အနာဂတ္ေရာ၊ ကာလ ၃-ပါးထဲ မဝင္တဲ့ အာ႐ံုေတြေရာ အာလံုးေတြဟာ စိတ္တံခါးက ဝင္တာ၊ အဲဒီက်ေတာ့ ‘mind door = စိတ္တံခါး’တစ္ခုတည္းပဲ ရွိတယ္။

                   အဲဒါေၾကာင့္မို႔ မေနာဒြါရဆိုတဲ့ စကားလံုးကို လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးကေတာ့ “ဘယ္ဝင္စိတ္သည္သာလွ်င္ တံခါး”လို႔ အဓိပၸါယ္ျပန္တယ္၊ “မေနာ ဧဝ ဒြါရံ မေနာဒြါရံ”၊ ဘဝင္စိတ္ကိုပဲ တံခါးလို႔ ေခၚတာပါ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ အဘိဓမၼတသဂၤဟက်မ္းမွာ “စကၡဳေမဝ စကၡဒြါရံ = စကၡဳပသာဒ႐ုပ္သည္ သာလွ်င္ တံခါးပါ”လုိ႔ ဒီလိုေျပာတာ၊ ႏွစ္ခု မကြဲဘူး ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ကို ေျပာတာ၊ အဲဒါေၾကာင့္ ဒီမွာလည္းပဲ “မေနာ ဧဝ ဒြါရံ မေနာဒြါရံ= ဘဝင္စိတ္သည္ပင္ တံခါးပဲ”၊ ဘာေၾကာင့္တံခါးလဲ ဆိုရင္ ခုနက အာ႐ံုေတြ ဝင္ေရာက္လာရာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ပဲ။
                   အဲဒီေတာ့ ဒြါရ အဓိပၸါယ္ကို အဓိက ေယဘူယ်အားျဖင့္ ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အာ႐ံုေတြ ဝင္ေရာက္ၿပီးေတာ့ ဆက္သြယ္မႈျပဳရာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ တံခါးလို႔ ဒီအဓိပၸါယ္က ပိုၿပီးေတာ့ လက္ေတြ႔က်တယ္။ သို႔ေသာ္ metaphorical အရ ေျပာစရာ စကားတစ္ခုအေနနဲ႔ တင္စားၿပီးေတာ့ ေျပာတာမ်ိဳးဆိုရင္ စိတ္ရဲ႕ ထြက္ရာ ဆိုတာလည္း ယူလို႔ရတယ္ေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆုိရင္ မ်က္စိေလးက ႐ူပါ႐ံုကိုျမင္တယ္၊ ျမင္တဲ့ ႐ူပါ႐ံုေပၚမွာ စိတ္ကေလးက အလုပ္လုပ္တယ္ဆိုေတာ့ စိတ္ကေလးက အာ႐ံုဆီ ထြက္သြားတယ္လို႔ ဒီလိုေျပာလို႔ရတာေပါ့၊ တင္စားၿပီး ေျပာတာေနာ္။ တကယ္စိတ္က အျပင္ထြက္သြားတာ မရွိဘူးေနာ္၊ တံခါးဆိုေတာ့ စိတ္က အျပ္င ခဏခဏ ထြက္တယ္လို႔ ထင္ေနဦးမယ္၊ စိတ္ဆိုတာ ျဖစ္တဲ့ေနရာမွာ ေပၚတာသာ ျဖစ္တယ္။
                   ဒီေနရာမွာ အာ႐ံုျပဳတဲ့ စိတ္ကေလးရယ္, အာ႐ံုရယ္၊ အာ႐ံုေတြ ဝင္ေရာက္ၿပီးေတာ့ စိတ္နဲ႔ဆက္သြယ္ရာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ တံခါးရယ္၊ စိတ္ျဖစ္ဖုိ႔အေၾကာင္းေတြပဲျဖစ္တယ္။ အဲဒီ တံခါးမရွိဘဲနဲ႔ တံခါးပိတ္ထားမယ္, ဆိုပါေတာ့ - မ်က္စိ ပိတ္ထားမယ္ ဆုိရင္ အျပင္ဘက္က ႐ူပါ႐ံုက အတြင္းနဲ႔ လာဆက္သြယ္လို႔ မရဘူး၊ နားတံခါး ပိတ္ထားလို႔ရွိရင္ အသံက ဝင္ေရာက္ဆက္သြယ္လို႔မရဘူး၊ လွ်ာတံခါး ပိတ္ထားလို႔ရိွရင္ အရသာက ဝင္ေရာက္ဆက္သြယ္လုိ႔ မရဘူး၊ ကိုယ္တံခါးပိတ္ထားလို႔ ရွိရင္ အထိအေတြ႔က ဝင္ေရာက္ ဆက္သြယ္လို႔ မရဘူး၊ စိတ္တံခါး ပိတ္ထားလို႔ရွိရင္ ျပင္ပအာ႐ံုေတြ မသိႏိုင္ဘူး - ဒီလို ဆိုလိုတယ္ေနာ္။
                   ဒီတံခါးေတြဟာ အာ႐ံုေတြ စိတ္နဲ႔ဆက္သြယ္ရန္ ဝင္ေရာက္ဖို႔ အခုေခတ္လို ေျပာမယ္ဆိုရင္ communication system မွာ အေရးပါတဲ့ ေနရာမွာရွိတယ္။ တံခါးဟာ ဝင္တဲ့ ထြက္တဲ့သူေတြအတြက္ အသံုးဝင္သလိုပဲ ဒြါရ ေျခာက္ပါးဟာ အာ႐ံုနဲ႔စိတ္ ဆံုစည္းဖို႔ကိစၥမွာ အေရးပါတယ္။
                   မ်က္စိတံခါးမွာ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့စိတ္ေပါင္း ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ၊ နားတံခါးမွာ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့စိတ္ေပါင္း ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ၊ အဲဒီေနရာမွာ စကၡဳဒြါရိကစိတ္လို႔ စာေပမွာသံုးတယ္၊ စကၡဳဒြါရိကစိတ္ဆိုတာ စကၡဳဒြါရမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဒီလို ေျပာေလ့ရွိၾကေသာ္လည္း အဲဒီအဓိပၸါယ္က ဘာကိုဆိုလိုတာလဲလို႔ စဥ္းစားၾကည့္ဖို႔လိုတယ္။
                   စကၡဳဒြါရိကစိတ္ကို ၄၆-မ်ိဳး ျပထားတယ္၊ ဆိုပါစို႔ - ျဖစ္စဥ္ေလးနည္းနည္းေျပာရေအာင္၊ အျပင္ဘက္က အဆင္းအာ႐ံု တစ္ခုဟာ မ်က္စိတံခါးကေနၿပီး ဝင္ၿပီးဆက္သြယ္လာရင္ အဲဒီအဆင္းအာ႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္တဲ့ စိတ္ေပါင္းဟာ ၄၆-ပါး ရွိတယ္။ အဲဒီ အဆင္းအာ႐ံု ဝင္လာတာနဲ႔ တံခါးဖြင့္ေပးတဲ့ စိတ္က ပဥၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္၊ အဲဒီစိတ္တစ္ခုရၿပီ၊ အဲဒီ အဆင္းအာ႐ံုကို ျမင္တဲ့ကိစၥ ေဆာင္ရြက္တဲ့စိတ္က စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္၊ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္က စကၡဳဝိညာဏ္ေဒြးလို႔ ၂-ခု ရွိတယ္၊ ကုသိုလ္ရဲ႕ အက်ိဳး, အကုသိုလ္ရဲ႕ အက်ိဳးလု႔ိ ၂-မ်ိဳး ရွိတယ္၊ ျမင္ၿပီးတဲ့အခါမွာ လက္ခံတယ္ဆိုတဲ့ သမၸဋိစိၧဳင္းစိတ္က ၂-ခု ရွိတယ္၊ ေနာက္ လက္ခံၿပီးေတာ့ စံုစမ္းတယ္ဆိုတဲ့ သႏၲီရဏစိတ္က ၃-ခု ရွိတယ္၊ ေနာက္ လက္ခံၿပီးေတာ့ ဆံုးျဖတ္တဲ့စိတ္က မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ပဲ၊ သူ႔ကို ဒီေနရာမွာ ဝုေ႒ာ လို႔ ေခၚလိုက္တာ၊ တကယ္ကေတာ့ သူက အင္အားေကာင္းတဲ့ ႏွလံုးသြင္းတဲ့ စိတ္တစ္ခုပဲ-မေနာဒြါရာဝဇၨန္း စိတ္က ေဇာရဲ႕ ေရွ႕က သူအၿမဲတမ္းေနရတယ္။ အဲဒီစိတ္ကို ဒီမွာ ဝုေ႒ာလို႔ေခၚလိုက္တယ္၊ အဲဒါက မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ ဝုေ႒ာတစ္ခုေပါ့။
                   ေနာက္တစ္ခုၿပီး ေဇာစိတ္ေတြ၊ အဲဒီ ေဇာစိတ္ဆိုတာက သ႐ုပ္ေတြ ေျပာရမွာဆိုေတာ့ အဘိဓမၼာ မသင္ဖူးတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြ က်ေတာ့ ဒီသ႐ုပ္ေတြက မွတ္ဖို႔ရာ ခက္ခဲမႈရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ ကာမာဝစရစိတ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေဇာက ၂၉-ခုရွိတယ္၊ အခုဟာက ႐ူပါ႐ုံကို ၾကည့္ၿပီးေတာ့ ျဖစ္တဲ့ဟာက ၂၉-ခုထဲက တစ္ခုခုေပါ့၊ ၂၉-ခုဆိုတာ အၾကမ္းေျပာမဆုိရင္ အကုသို္က ၁၂-ခု၊ အကုသိုလ္ ၁၂-ခု လံုးဟာ ေဇာပဲ၊ ေနာက္ အဟိတ္စိတ္ထဲက အဟိတုပၸါဒ္စိတ္ ၁-ခု၊ ေနာက္ မဟာကုသိုလ္စိတ္ ၈-ခု၊ ေနာက္လူေတြနဲ႔ေတာ့ မဆိုင္ဘူး, ရဟႏၲာ ပုဂၢိဳလ္ေတြန႔ဲသာဆိုင္တာ မဟာႀကိယာစိတ္ ၈-ခု၊ ေပါင္းလုိက္တဲ့အခါက်ေတာ့ ၂၉-ပါး၊ အဲဒီ ၂၉-ပါးေသာ ေဇာစိတ္ေတြဟာလည္းပဲ ေဟာဒီစကၡဳဒြါရနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီေတာ့ စကၡဳဒြါရကစိတ္လို႔ ဒီလိုေခၚတဲ့အထဲမွာ ပါတယ္။
                   ေနာက္ၿပီးေတာ့ တဒါ႐ံု၊ တဒါ႐ံုက ၁၁-ခု ရွိတယ္၊ မဟာဝိပါတ္စိတ္ ၈-ခုနဲ႔ သႏီၲရဏ ၃-ခု၊ သႏီၲရဏက ယူၿပီးသားျဖစ္လို႔ ထပ္ေနမွာစိုးလို႔ သူကိုေရွာင္လိုက္၊ ေရွာင္လိုက္တဲ့အခါက်ေတာ့ မဟာဝိပါတ္စိတ္ ၈-ခု တဒါ႐ံုအေနနဲ႔ ရွိတယ္၊ အဲဒါေတြကို ေပါင္းလိုက္တဲ့အခါက်ေတာ့ ၄၆-ပါး၊ သၿဂၤဳ ိလ္သ႐ုပ္က အဲဒီလို ေျပာေနာ္၊ ဒီေတာ့ သဘာဝေလးကိုသိၿပီး သ႐ုပ္ေတြကေတာ့ စာနဲ႔မွတ္မွ ပဲရတယ္။
***ေဒါက္တာနႏၵမာလာဘိဝံသ၏ အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ(ဒုတိယတြဲ) ၅၉-၆၄ မွ ပူေဇာ္ပါသည္။
*** ဆက္ရန္***  မေနာဒြါရ အရ(ခ) ကို ဆက္လက္ပူေဇာ္ပါမည္။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၅) {အခန္း - ၂ စိတ္ျဖစ္ပံုကို ေလ့လာျခင္းအေၾကာင္း (၂)}



အခန္း - ၂
 
စိတ္ျဖစ္ပံုကို ေလ့လာျခင္းအေၾကာင္း (၂)
                   မေန႔က စိတ္ဆိုတာ အျဖစ္တရား၊ ဘာျဖစ္လို႔ အျဖစ္တရားလို႔ ေခၚတုန္းဆိုရင္ အေၾကာင္းတရားေတြကို မွီၿပီး အေၾကာင္းတရားေတြ ဆံုစည္းမွ ျဖစ္လာတာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အျဖစ္တရားလို႔ ေျပာခဲ့တယ္။ ျဖစ္ၿပီးလို႔ရွိရင္လည္း စိတ္ဟာ ခ်က္ခ်င္း ခ်ဳပ္ပ်က္ၿပီး သြားေလ့ရွိတယ္၊ စိတ္က အျဖစ္တရားဆိုေတာ့ အေၾကာင္းတရားေတြ ဆက္လက္ရွိေနေသးသမွ် ဒီစိတ္ဟာလည္း ဆက္လက္ ျဖစ္ေနမွာပဲ၊ သံသရာထဲမွာ စဥ္ဆက္မျပတ္ အေၾကာင္းတရားေတြ ရွိေနသည့္အတြက္ စိတ္ဟာလည္း ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚေနတမွာပဲ။ ဘဝသံသရာမွာ အေၾကာင္းတရား ရပ္သြားတာနဲ႔ တစ္ၿပိဳက္နက္ စိတ္ျဖစ္မႈဟာလည္း ရပ္တန္႔သြားမွာျဖစ္တယ္။
                   အဲဒီအေၾကာင္းအရာေတြ ရပ္သြားတာနဲ႔ စိတ္ျဖစ္မႈ ရပ္သြားတယ္ဆိုတာ ဥပမာအားျဖင့္ အနာဂါမ္ ရဟႏၱာ ျဖစ္ၿပီး စ်ာန္လည္း ရလို႔၊ စိတ္ျဖစ္စဥ္ႀကီး ေခတၱခဏ ရပ္နားတဲ့အေနနဲ႔ နိေရာဓသမာပတ္ ဝင္စားလိုက္မယ္ဆိုရင္ ၇-ရက္ ဝင္စားရင္ ၇-ရက္ စိတ္ျဖစ္္မႈရပ္သြားတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ ရပ္တန္႔သြားလဲဆိုရင္ အေၾကာင္းတရားေတြ မရွိေတာ့လို႔ ရပ္တန္႔သြားတာ။ သို႔ေသာ္ အစဥ္ထာဝရရပ္တန္႔တာမဟုတ္ဘူး၊ ေခတၱခဏ ဘာဝနာစြမ္းအားနဲ႔ ရပ္တန္႔သြားတယ္လို႔ ေျပာတာ။
                  
ဘဝတစ္ခုအေနန႔ဲလည္း ရပ္တန္႔ထားတာရွိတယ္၊ ဘယ္ဘဝမ်ိဳးလဲဆိုရင္ အသညသတၱ (စိတ္မဲ့သတၱဝါ၊ သညာမဲ့သတၱဝါ၊ သညာကို ေခါင္းစီးတပ္ၿပီးေတာ့ ေျပာတာ၊ သညာမွ မရွိရင္ စိတ္လည္းမရွိဘူး, ေဝဒနာလည္း မရွိဘူး, ဖႆလည္း မရွိဘူး၊ ဘာမွမရွိဘူးလို႔ ဆိုလိုတယ္) သညာမဲ့သတၱဝါ၊ အသိမဲ့သတၱဝါ၊ အဲဒီသတၱဝါ ျဖစ္ေနတဲ့ အခ်ိန္ဆိုလည္း စိတ္အစဥ္ဟာ ေခတၱခဏ ရပ္တန္႔သြားတယ္လို႔ ေျပာရမယ္၊ ဘာေၾကာင့္ ရပ္တန္႔သြားတုန္းဆိုရင္ အေၾကာင္းေတြကို ရပ္လုိက္လို႔ အက်ိဳးျပတ္သြားတဲ့ သေဘာပဲ။
                   သံသရာထဲမွာ အေၾကာင္းေတြက ဆက္လက္ျဖစ္ေနေသးသမွ် ကာလပတ္လံုး စိတ္ဟာ ဘယ္ေတာ့မွ ရပ္တန္႔သြားမွာ မဟုတ္ဘူး, ျဖစ္ေနမွာပဲ၊ ဒါေၾကာင့္မို႔ စိတ္အစဥ္မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ကံရားေတြဟာ ဘဝသံသရာမွာ On Line ျဖစ္ေနတာ၊ “ကံၾကမၼာေဘး ေျပးလို႔မလြတ္” ဆိုတဲ့အတိုင္း လူေတြရဲ႕ စိတ္အစဥ္မွာ ကံဟာ စုမိေဆာင္းမိ ျဖစ္သြားၿပီး ထိုကံရဲ႕ အက်ိဳးကို ခံစားၾကရတယ္၊ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ စိတ္ျဖစ္စဥ္ထဲမွာ ကံက တည္ရွိတယ္၊ ဒါေၾကာင့္မို႔ အျခားပုဂိၢဳလ္ကို လြဲမွားၿပီး အက်ိဳးေပးစရွာမရွိဘူး၊ ကိုယ္လုပ္ရင္ ကိုယ့္သႏၱာန္မွာပဲ ရွိတယ္။
                   ဒီေတာ့ မေန႔က စိတ္ျဖစ္ပံုကိုေလ့လာျခင္း ဆိုတဲ့ေနရာမွာ မွီရာဝတၳဳနဲ႔အာ႐ံု ဆံုစည္းမိသြားတဲ့ အခါမွာ စိတ္ျဖစ္တယ္၊ ဘယ္လိုေၾကာင့္ ဆံုစည္းမိသြားသလဲဆိုရင္ စိတ္နဲ႔ အာ႐ံုတို႔ ဆံုစည္းဖို႔ရာအတြက္ တံခါးေပါက္ေလးေတြ ရွိေနတယ္၊ စာေပက်မ္းဂန္အေနနဲ႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ ဝတၳဳ အာ႐ံု ဒြါရတို႔ ေပါင္းဆံုမိျခင္းေၾကာင့္ စိတ္ျဖစ္တယ္ လို႔ စိတ္ျဖစ္ပံုကို ဒီလိုေျပာတာ၊ ဒီကေန႔ အေသးစိတ္ ေျပာရေအာင္။
                   အဲဒီအာ႐ံုနဲ႔ စိတ္နဲ႔ ဆံုဖို႔အတြက္ အခုေခတ္လိုဆိုရင္ ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္း ရွိရတယ္။ ဗုဒၶျမတ္စြာရဲ႕ အဘိဓမၼာတရားေတာ္အရ ဆိုရင္ ဒြါရ တံခါးလို႔ ေခၚတယ္၊ တံခါးဆိုတာ အတြင္းလူနဲ႔ အျပင္လူ ဆက္သြယ္ဖို႔ ဂိတ္တံခါးကို သံုးရတာပဲ၊ အတြင္းကရွိတဲ့လူနဲ႔ အျပင္ကလူနဲ႔ ဆက္သြယ္ခ်င္ရင္ အဲဒီတံခါးကပဲ ဝင္ရတာပဲေလ။ အဲဒါကိုပဲ အျပင္ကလာတဲ့ အာ႐ံုနဲ႔ အတြင္းစိတ္တို႔ ဆက္သြယ္မိေအာင္ လူေနြရဲ႕ သႏၱာန္မွာ တံခါးေျခာက္ေပါက္ရွိတယ္။ အဲဒီ တံခါးေျခာက္ေပါက္ဆိုတာ တင္စားၿပီးေတာ့ ေျပာတာ၊ တကယ့္ ပကတိတံခါးဆိုတာ လူႏွစ္ေယာက္အသံုးခ်တာ။
ဒြါရဆိုတဲ့ စကားလံုးေလး တီထြင္ထားပံုကိုက “ေဒြဇနာ အရႏိၲ ဂစၧာႏိၲ ဧတၳ” “ႏွစ္ေယာက္ေသာသူေတြ သြားလာရာ၊ အသံုးျပဳရာ” လို႔ ေျပာတာ။ ႏွစ္ေယာက္ေသာသူ ဆိုတာ ဝင္တဲ့သူနဲ႔ ထြက္တဲ့သူ ေပါ့။ တံခါးဆိုတာကို အသံုးျပဳတာ ဝင္တဲ့သူနဲ႔ ထြက္တဲ့သူကလြဲၿပီး ဒိျပင္လူ အသံုးျပဳတာရွိေသးလား၊ (မရွိပါဘူးဘုရား)၊ အဲဒီေတာ့ တံခါးဆိုတာ ႏွစ္ေယာက္သံုးတာပဲ၊ ဝင္တဲ့လူကလည္း ဒီတံခါးကပဲ ဝင္တယ္၊ ထြက္ေတာ့လည္း ဒီတံခါးကပဲ ထြက္တယ္၊ ဒါေၾကာင့္မို႔ “ဒြါရ” ဆိုတဲ့ စကားလံုးက “ဒိြ+အရ” ဆိုတဲ့ စားလံုးႏွစ္လံုးကို ေပါင္းလုိက္တာ၊ ‘ဒြိ’ဆိုတာ ႏွစ္ေယာက္ လို႔ အဓိပၸါယ္ရတယ္၊ ‘အရ’ ဆိုတာ ‘အသံုးျပဳရာ, သြားရာ လာရာ, ထြက္ဝင္ရာ’ လို႔ ဒီလို အဓိပၸါယ္နဲ႔ ဒြါရဆိုတဲ့ စကားလံုးေလးကို သံုးတာ။
                   ေနာက္တစ္နည္းအားျဖင့္ ဒြါရဆိုတာ ဖြင့္ဖို႔ ပိတ္ဖို႔၊ အဓိက ကေတာ့ ပိတ္ဖို႔က အဓိကပဲ၊ ဖြင့္ထားတာက သဘာဝက သဘာဝက သူ႔ဟာသူ ဖြင့္ထားၿပီးသား၊ တကယ္ေတာ့ တံခါးက ပိတ္ဖို႔တပ္ၾကတာပဲ၊ ဖြင့္ဖို႔တပ္တာမဟုတ္ဘူး၊ ဖြင့္ဖို႔ဆုိတာ နဂိုကတည္းက ပြင့္ၿပီးသားပဲ မဟုတ္လား၊ အဲဒီ ပြင့္ေနတဲ့ဟာကို တံခါးတပ္လုိက္လို႔ရွိရင္ ပိတ္လို႔ရသြားတာပဲ အဓိကက၊ ဒါ့ေၾကာင့္ ‘ဒြါရ သံဝရေန’ လို႔ ပါဠိက်မ္းဂန္ ေတြထဲမွာ ဆိုထားတယ္၊ ‘ဒြါရ’ ဆိုတဲ့ စကားလံုးဟာ ပိတ္ဆို႔ျခင္း ဆိုတ့ဲ အနက္ကို ေဟာတယ္၊ ဒီေတာ့ တံခါးဆိုတာ ပိတ္ဖို႔ဆုိေတာ့ အျပင္နဲ႔အတြင္း ဆက္သြယ္လို႔မရေအာင္ ပိတ္လို႔ရတဲ့ အရာမ်ိဳးကို တံခါးလို႔ ဒီလိုေခၚျပန္တာေပါ့၊  ေကာင္းၿပီ - တံခါးဆိုုတာ တင္စားၿပီးေတာ့ သံုးထားတာ။
                   တံခါးဆိုတာ အာ႐ံုနဲ႔ ဝင္ရာထြက္ရာ၊ အာ႐ံုနဲ႔ ဝင္လာရာဝင္ေပါက္ႀကီး၊ အာ႐ံုက ဝင္လာတဲ့အခါက်မွ စိတ္ျဖစ္ေပၚလာမႈ ဆိုတာ ျဖစ္လာတာ။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ တစ္ဖက္ကၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အာ႐ံုကဝင္လာသလို စိတ္က အာ႐ံုဆီ ေရာက္သြားလို႔ရွိရင္ စိတ္ကလည္း ဒီတံခါးကပဲ ထြက္တယ္လို႔ ေျပာလို႔မရဘူးလား၊ ရတယ္ေနာ္။ ဒါ့ေၾကာင့္မို႔ လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးက (‘အာရမၼဏိက’ ဆုိတာ အာ႐ံုျပဳတက္တဲ့ စိတ္တရားေတြ၊ ‘အာရမၼဏ’ ဆိုတာ စိတ္ရဲ႕ ေပ်ာ္ေမြ႕ဖြယ္ရာ အာ႐ံု ဒီတရားႏွစ္ခုရဲ႕ ဝင္ရာ ထြက္ရာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ‘တံခါး - ဒြါရ’ လို႔ ပရမတီၳပနီက်မ္းမွာ ဖြင့္ဆိုထားတယ္။
                   အဘိဓမၼတၳဝိဘာဝနီ ဆိုတဲ့ ဋီကာေက်ာ္က်မ္းမွာေတာ့ အဲဒီ အဓိပၸါယ္မ်ိဳး မဟုတ္ဘဲနဲ႔ အာဝဇၨန္းစေသာ စိတ္တို႔ရဲ႕ ျဖစ္ရာအဝျဖစ္ေသာေၾကာင့္ တံခါးလို႔ ဆိုတယ္။ လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးက မႀကိဳက္ဘူး၊ ဒီအဓိပၸါယ္က မဟုတ္ဘူးတဲ့၊ ဘာျဖစ္လိုလဲဆိုရင္ စိတ္ခ်ည္းျဖစ္တာမဟုတ္ဘူး၊ အာ႐ံုကလည္းပဲ ဒီတံခါးကဝင္တာပဲတဲ့၊ အဲဒီေတာ့ လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးရဲ႕ အဓိပၸါယ္က ပိုၿပီးေတာ့ preactival က်တာေပါ့၊ လက္ေတြ႔ပိုက်တယ္။
                   အဘိဓမၼတၳသဂၤဟက်မ္းကို ဖြင့္ဆိုတဲ့က်မ္းဟာ မူလက ၃-က်မ္းရွိတယ္၊ စာေပေလာကမွာ သၿဂၤ ိဳလ္ဋီကာ ၃-က်မ္းထဲမွာ ပထမက်မ္းက အဘိဓမၼတၳသဂၤဟဝဏၰနာ - ဘိဓမၼာက်မ္းကို ဖြင့္ဆိုတဲ့ ဋီကာေဟာင္း၊ ထို႔ေနာက္ အက်ဥ္းအားျဖင့္ ဖြင့္ဆိုတဲ့ သေခၤပဋီကာ၊ အဲဒီ သေခၤပဋီကာဆိုတာ ျမန္မာျပည္က ဆပၸဒ လို႔ေခၚတဲ့ သဒၶမၼေဇာတိပါလ မေထရ္ေရးတာ၊ ပုဂံေခတ္က ေရးခဲ့တဲ့က်မ္း၊ အဲဒီေနာက္ ဒီကေန႔ေခတ္ စာေပေလာကမွာ ဘုန္းႀကီးပညာေရး၊ ပရိယတၱိ ပညာေရးမွာ နာမည္ႀကီးၿပီး သံုးေနတဲ့က်မ္းကေတာ့ “အဘိဓမၼတၳဝိဘာဝနီက်မ္း” ပဲ၊ အဲဒါကို နာမည္ေက်ာ္ၾကားသည့္ အတြက္ေၾကာင့္ ပင္းယေခတ္က ဋီကာေက်ာ္လို႔ သိၾကတယ္၊ စစ္ကိုင္းေတာင္မွ ေရငံုဆရာေတာ္ႀကီးဆီ စာလာသင္တဲ့ အရွင္အရိယဝံသ က ဋီကာေက်ာ္ဆိုတဲ့ အဘိဓမၼတၳဝိဘာဝနီက်မ္းရဲ႕  အဖြင့္ကို မဏိသာရမဥၨဴသာ ဆိုတဲ့ အမည္နဲ႔ ေရးတယ္၊ အဲဒီကေန စၿပီးေတာ့ ဋီကာေက်ာ္ ဆိုတဲ့နာမည္ ထြက္ေပၚလာတာ။ ဒီကေန႔ ထိေအာင္ ဋီကာေက်ာ္လို႔ စာသင္သားေလာကမွာ အသိမ်ားတယ္။
                   အဲဒီ ဋီကာေက်ာ္က်မ္းရဲ႕ ဖြင့္ဆိုခ်က္အခ်ိဳ႕ကို တကယ္စာတက္တဲ့ျမန္မာျပည္က ဆရာေတာ္ႀကီးေတြက မႀကိဳက္ၾကဘူး။ အဲဒီထဲမွာ တခ်ိဳ႕က မႀကိဳက္တာကို မႀကိဳက္ဘူးလို႔ပဲေျပာတယ္။ လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးကေတာ့ “ပရမတီၳပနီ” ဆိုတဲ့ သူ႔က်မ္းထဲမွာ မႀကိဳက္တဲ့အခ်က္ေပါင္း ၁၄၀-ေက်ာ္ ထုတ္ႏႈတ္ၿပီးေတာ့ မသင့္ဘူး, မေကာင္းဘူး ဆိုတဲ့ စကးလံုးေတြ အသံုးျပဳၿပီး “န ယုတၱံ၊ န သုႏၵရံ”  “ဒါ မသင့္ဘူး၊ ဒါ မေကာင္ဘူး” “ဒီအဖြင့္မေကာင္းဘူး” လို႔ ပယ္ခ်က္ခဲ့တာေတြ ရွိခဲ့တယ္။
                   သို႔ေသာ္ လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးနဲ႔ သေဘာမတူတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြလည္းရွိတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ဋီကာေက်ာ္ဘက္က ျပန္ၿပီး ေခ်ပၾကတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြလည္းရွိတယ္။ သို႔ေသာ္ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြမွာ ဋီကာေက်ာ္ဆရာထက္ လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးရဲ႕ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုမႈေတြက ပိုၿပီး လက္ေတြ႔က်တယ္လို႔ ေျပာရမွာပဲ။ တစ္ခ်ိဳ႕ ပညာရွင္ေတြက လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးရဲ႕ ဖြင့္ဆိုခ်က္ေတြက ပိုၿပီး အဓိပၸါယ္ရွိတယ္လို႔ ဆိုတယ္။
*ေကာက္ႏႈတ္ခ်က္* အဂၢမဟာပ႑ိတ အရွင္နႏၵမာလာဘိ၀ံသ (Ph.D) အဘိဓမၼာ ျမတ္ေဒသနာ (ဒုတိယတြဲ) (စာ ၄၀- ၄၅)  မွ ေကာက္ႏႈတ္ေရးသား ပူေဇာ္ပါသည္။
ဆက္လက္၍ စိတ္ျဖစ္ပံုေလးလာျခင္း အပိုင္း(ခ)ကို တင္ျပပါမည္။

အဘိဓမၼာျမတ္ေဒသနာ ဒုတိယတြဲ အပိုင္း(၄) {ဝတၳဳနဲ႔ အာ႐ံုဆံုျခင္း}




ဝတၳဳနဲ႔ အာ႐ံုဆံုျခင္း
                   ဝတၳဳနဲ႔ အာ႐ံု ဆံုလုိက္တာနဲပ တစ္ၿပိုင္နက္ စိတ္ကေလးေၽႊြ ေပၚလာတယ္။ ဒါက အဓိကအေၾကာင္းတစ္ခုကိေျပာတာ။ ဒိျပင္ အေၾကာင္းေတြလည္း ရွိေသးတယ္၊ အာ႐ံုနဲ႔ ဝတၳဳ ဆံုစည္းျခင္းသည္ ဒါ common condition, common cause အားလံုးနဲ႔ ဆိုင္တဲ့အေၾကာင္းအရာတစ္ခု။
                   အဲဒီေတာ့ ဘယ္စိတ္ေတြ ဘယ္လိုေပၚလာတာလဲ ဆိုတာၾကည့္၊ ဥပမာ- မ်က္စိနဲ႔ျမင္စရာ အာ႐ံုေလးနဲ႔ ဆံုလုိက္ၿပီ ဆိုလို႔ရွိရင္ ပဥၥဒါရာဝဇၨန္း ကစၿပီး ျမင္သိစိတ္ေတြ ျဖစ္သြားတယ္၊ အျမင္အာ႐ံုေပၚမွာ ျဖစ္တဲ့စိတ္ကုိ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္လို႔ ေျပာတာ၊ သို႔ေသာ္ အျမင္အာ႐ံုေပၚမွာ အလုပ္လုပ္တဲ့စိတ္က စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ တစ္ခုတည္း မဟုတ္ဘူး၊ စကၡဳဝိညာဏဝီထိစိတ္ေတြ အားလံုးဟာ အျမင္အာ႐ံုေပၚမွာ အလုပ္လုပ္တယ္၊ နားလည္ေအာင္ေျပာရမယ္ ဆိုရင္ မ်က္စိကို အျမင္အာ႐ံုေလး လာဆံုလိုက္တာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ ထိုေပၚလာတဲ့ အာ႐ံုေလးကို တံခါးဖြင့္ေပးတဲ့စိတ္က ပဥၥဒါရာဇၨန္းစိတ္ attention လုပ္လုိက္တာ၊ Attention လုပ္ၿပီးရင္ ေပ်ာက္သြားၿပီ၊ သူ႔တာဝန္ ၿပီးသြားၿပီ။
                   စိတ္ေတြက အံ့ၾသစရာေတာ့ ေကာင္းတယ္၊ စိတ္တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု ပ်က္သြားတာ မသိလိုက္ဘူး၊ ပဥၥဒါရာဝဇၨန္းစိတ္ဆိုတာ မ်က္စိကို အဆင္းအာ႐ံုေလး လာၿပီးထိလိုက္တာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ ဖ်က္ကနဲဆို တံခါးဖြင့္ေပးလိုက္တာ၊ attention လုပ္လိုက္တာ၊ အဲဒီလို ဖြင့္ေပးလိုက္မွ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္က ျမင္လိုက္တာ၊ ျမင္ၿပီး စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္က ပ်က္သြားတယ္၊ ေနာက္ သမၸဋိစိၦဳင္းစိတ္ ကေန အာ႐ံု လက္ခံလိုက္တယ္၊ခံယူလိုက္တယ္၊ ခံယူၿပီးပ်က္သြားတယ္၊ ေနာက္ သႏီၱရဏစိတ္ က စံုစမ္းလိုက္တယ္၊ စံုစမ္းၿပီး ပ်က္သြားတယ္၊ ဝုေ႒ာစိတ္ က အာ႐ံုကို ပိုင္းျခား ဆံုးျဖတ္လို္က္တယ္၊ ဆံုးျဖတ္ၿပီးတာနဲ႔ ပ်က္သြားတယ္။
                  
အဲဒီအာ႐ံုရဲ႕ အရသာေပၚမွာ ေတြးၿပီးသိႏိုင္တာက ေဇာစိတ္ ျဖစ္တယ္၊ “ေဇာ” ေတာင္မွ ပထမအႀကိမ္ျဖစ္တဲ့ ေဇာေတာ့ မဟုတ္ေသးဘူး၊ မေနာဒါရမွာ ဆက္တိုက္လိုက္လာတဲ့ ဝီထိစိတ္ေတြနဲ႔မွ သိတာ၊ ပဥၥဒါရဝီထိကေတာ့ initialize လုပ္တာပဲရွိတယ္၊ ဘယ္လို နားလည္ရတုန္းဆို လွ်ပ္စစ္မီးမရွိတဲ့ ေနရာေတြမွာ အင္ဂ်င္စက္ ႏိႈးရတယ္ မဟုတ္လား၊ အင္ဂ်က္စက္ ႏိႈးလိုက္တဲ့အခါ generator ေလးဟာ တစ္ပတ္ၿပီတစ္ပတ္ အပတ္ေပါင္းမ်ားစြာ လည္ၿပီးမွ မီးပြင့္လာတာ။
                   အဲဒါလိုပဲ စိတ္ေလး တစ္လံုးႏွစ္လံုးျဖစ္႐ံုနဲ႔ အာ႐ံုကို မသိႏိုင္ဘူး၊ repeatedly အႀကိမ္ႀကိမ္ျဖစ္ေတာ့မွ သိတာ။ အဲဒါေၾကာင့္ စိတ္ေတြက အမ်ားႀကီးျဖစ္ရတာ၊ သိပ္လည္းျမန္တယ္၊ တစ္ခုတည္း လို႔ ထင္ရေလာက္ေအာင္ကို ျမန္တယ္။ ကေလးငယ္ေတြ မီးကို ကိုင္ၿပီး ျမန္ျမန္ရမ္းတဲ့အခါ ေဘးက ၾကည့္တဲ့လူက မီးဝိုင္းႀကီးလို႔ ထင္ရတယ္၊ တကယ္ေတာ့ မီးဝိုင္းႀကီးမဟုတ္ဘူး၊ အခ်ိဳ႕ေတြမွာ လွ်ပ္စစ္မီးကို စက္ဘီးသ႑ာန္မ်ိဳးဆင္ထားတာရွိတယ္၊ သြားေနတယ္လို႔ ထင္ရတယ္၊ မဟုတ္ဘူး၊ တစ္ခုၿပီးတစ္ခု ေတာက္ေနေတာ့ လည္ေနတယ္လို႔ ထင္ရတယ္၊ တကယ္ေတာ့ လည္ေနတာ မဟုတ္ဘူး။ အဲဒါမ်ိဳးလို illusion ျဖစ္သြားေလာက္ေအာင္ လ်င္ျမန္တဲ့ ႏႈန္းရွိတယ္။
                   ဒီေတာ့ တံခါးဖြင့္ေပးတဲ့ attention စိိတ္ ၿပီးသြားရင္ ျမင္တဲ့စိတ္၊ ျမင္တဲ့စိတ္ၿပီးရင္ လက္ခံတဲ့စိတ္၊ လက္ခံတဲ့စိတ္ၿပီးရင္ စူးစမ္းတဲ့စိတ္၊ စူးစမ္းတဲ့စိတ္ၿပီးရင္ သတ္မွတ္တဲ့စိတ္၊ သတ္မွတ္တဲ့စိတ္ ၿပီးသြားတာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ အာ႐ံုကို ခံစားတဲ့ ေဇာစိတ္ျဖစ္တယ္၊ ေဇာစိတ္ေတြက ၇-ႀကိမ္ေလာက္ repeatedly ထပ္ျဖစ္ၿပီးတဲ့ ေနာက္မွာ “တဒါ႐ံု” လို႔ေခၚတဲ့ အာ႐ံုကို စၿမံဳ႕ျပန္တဲ့ စိတ္မ်ိဳးေပါ့၊ အဲဒါကို ဆက္ခံတဲ့ စိတ္မ်ိဳးေပါ့ retentive အဂၤလိပ္လို၊ အခ်ိဳ႕ကေတာ့ registration လို႔ ျပန္တယ္၊ ဒီမွာေတာ့ retentive ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္က ပိုၿပီးနီးစပ္တယ္၊ ေဇာရဲ႕ အရွိန္နဲ႔ လိုက္သြားတဲ့ အက်ိဳးစိတ္ပဲ၊ အမွန္ေတာ့ ဘဝင္စိတ္ကိုပဲေျပတာ၊ “ပိ႒ိဘဝဂၤ” ေခၚတယ္၊ အဲဒီလိုစိတ္ေတြ ျဖစ္သြားလို႔ရွိရင္ ခုနက အာ႐ံုရဲ႕သက္တမ္းက ကုန္သြားၿပီ။ မ်က္စိနဲ႔ဆံုတဲ့ ႐ူပါ႐ံုသက္တမ္းက ကုန္ၿပီ။
                   ဥပမာ-မ်က္စိနဲ႔ဆံုလုိက္တဲ့ ႐ူပါ႐ံုေလးဟာ သူ႔ရဲ႕သက္တမ္းရွိတယ္၊ မဆံုမီက ႐ူပါ႐ံုရဲ႕ သက္တမ္းကိုေျပာတာ မဟုတ္ဘူး၊ မ်က္စိနဲ႔ လာဆံုတဲ့ ႐ူပါ႐ံုပန္းပြင့္ေလးရဲ႕ သက္တမ္းဟာ ဘယ္ေလာက္ရွိတုန္း၊ စိတ္ ၁၇-ခ်က္နဲ႔ ညီမွ်တဲ့ သက္တမ္းရွိတယ္၊  စိတ္ ၁၇-ခ်က္ျပည့္ရင္ သူရဲ႕ သက္တမ္းကုန္ၿပီ၊  ပန္းအိုးထဲမွာ ရိွတဲ့ ပန္းကိုေျပာတာ မဟုတ္ဘူးေနာ္၊ ေနာက္ထပ္ ထပ္ၾကည့္, ေနာက္ထပ္ ထပ္ျမင္တာ၊ တစ္ခါျမင္တဲ့ ႐ူပါ႐ံုရဲ႕ သက္တမ္းက အဲဒီေလာက္ပဲရွိတယ္၊ တစ္နာရီ စို္က္ၾကည့္လည္း သူရဲ႕ သက္တမ္းဟာ ဒီလိုပဲသြားေနမွာပဲ၊ သူရဲ႕ သက္တမ္းက ၁၇-ခ်က္၊ ခဏငယ္နဲ႔ ျဖစ္ တည္ ပ်က္နဲ႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ ၅၁-ခ်က္။
                   အဲဒီလုိ သက္တမ္းကုန္တာနဲ႔ ေနာက္ထပ္ျမင္တာ ေနာက္ထပ္မွတ္, ေနာက္ထပ္ျမင္တာ ေနာက္ထပ္မွတ္၊ ဒီလို အာ႐ံုနဲ႔ဝတၳဳ ဆံုစည္းတာကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး စိတ္ဆိုတာ ျဖစ္ေပးလာရတာတဲ့။ ထာဝရရွိေနတဲ့ အရာ မဟုတ္ဘူး၊ ဆိုပါစို႔ - မ်က္စိပိတ္ထားရင္ ျမင္သိစိတ္ျဖစ္ရဲ႕လား၊ နားက  အသံမၾကားရင္ ၾကားသိစိတ္ ျဖစ္ရဲ႕လား၊ မျဖစ္ဘူး၊ ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ နားထဲမွာပဲ အၿမဲၾကားေနမွာေပါ့၊ အဲဒီလိုသိေနတာမွ မရွိဘဲ၊ ႏွာေခါင္းက အနံ႔မရဘဲ နံသိစိတ္ဆိုတာ ျဖစ္ပ့ါမလား၊ မျဖစ္ဘူး။
                   ေကာင္းၿပီ၊ မ်က္စိနဲ႔ ႐ူပါ႐ံု ဆံုလိုက္လို႔ ျမင္သိစိတ္ေလး ျဖစ္လာတယ္ဆိုတာ အဲဒီ ျမင္သိစိတ္ေလးဟာ ဘယ္ေနရာက ျဖစ္လာသလဲဆိုရင္ မ်က္လံုးက ျဖစ္တာ၊ အရပ္ေျပာေျပာရင္ မ်က္လံုးထဲက ျဖစ္တာ၊ စကၡဳဝတၳဳကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာတာေနာ္၊ ႐ူပါ႐ံုက ျဖစ္လာလားဆို မဟုတ္ဘူး၊ အဆင္းအာ႐ံုနဲ႔ ဝတၳဳဆံုလိုက္တဲ့အခါမွာ ျမင္သိစိတ္ေလးေပၚလာတယ္၊ အဲဒီ ျမင္သိစိတ္ေလးသည္ ဘယ္ေနရာက ေပးလာတုန္းဆို ေဟာဒိ စကၡဳဝတၳဳက ေပၚလာတယ္လို႔ ေျပာတာ၊ စကၡဳဝတၳဳကို မွီၿပီးျဖစ္တာ၊ ဘာေၾကာင့္ အဲဒီလို ေျပာလဲဆို မ်က္စိကန္းေနရင္ ျမင္သိစိတ္ မလာေတာ့ဘူး၊ အမွီမရွိရင္ မျဖစ္ဘူးလို႔ေျပာတာ။
                   ၾကားသိစိတ္ေလးကလည္း ေသာတပသာဒကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ နံသိစိတ္ေလးကလည္း ဃနပသာဒကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ လ်က္သိစိတ္ေလးကလည္း ဇိဝွါပသာဒကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ ထိသိစိတ္ကလည္း ကာယပသာဒကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္။ က်န္တဲ့စိတ္ေတြက ဘာကိုမွီၿပီး ျဖစ္တုန္းဆို ဟဒယဝတၳဳကို မွီၿပီးျဖစ္တယ္၊ ဘာျဖစ္လို႔တုန္းဆို သူတို႔က မ်က္စိျမင္တာနဲ႔လည္း မဆိုင္ဘူး၊ နားနဲ႔ ၾကားတာနဲ႔လည္း မဆိုင္ဘူး၊ ဆက္ၿပီးေတာ့ ေတြးတဲ့အေတြးေတြ၊ ျမင္သိစိတ္ျဖစ္တာဟာ မ်က္စိကပဲ ျဖစ္ႏိုင္တာ၊ ‘စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္သည္ စကၡဳဝတၳဳကို မွီ၏’ လို႔ဒီလိုအဘိဓမၼာသင္တဲ့လူေတြသင္ရတာ၊applied လုပ္တာ၊ဝတၳဳ႐ုပ္၆-ပါးမွာ ‘စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္သည္ စကၡဳဝတၳဳကို မွီ၏၊ေသာတဝိညာဏ္စိတ္သည္ ေသာတဝတၳဳကို မွီ၏၊ ဃနဝိညာဏ္စိတ္သည္ ဃနဝတၳဳကိုမွီ၏၊ ဇိဝွါဝိညာဏ္စိတ္သည္ ဇိဝွါဝတၳဳကို မွီ၏၊ ကာယဝိညာဏ္စိတ္သည္ ကာယဝတၳဳကို မွီ၏’၊ လို႔ ဒီလိုေျပာတာ။
                   ျဖစ္ေပၚတဲ့ေနရာကို ရည္ညႊန္းတာော္၊ စည္သံေလး ဘယ္က ျဖစ္တုန္းဆို စည္ကျဖစ္တာ၊ ေစာင္းသံေလး ဘယ္ကျဖစ္တုန္းဆို ေစာင္းႀကိဳး ေစာင္းအိုးက ျဖစ္တာ၊ လက္ကလာတာ မဟုတ္ဘူး၊ တုတ္ကလာတာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဒီလိုဆိုလိုတာ၊ ပန္းပြင့္ေလးကို မင္လို႔ ျမင္သိစိတ္ေလးဆို၇င္ ပန္းပြင့္က ျဖစ္လာတာမဟုတ္ဘူး၊ အဲဒီေတာ့ ခုနကေျပာတာနဲပ ေရာမသြားနဲ႔၊ ခုနက ေျပတာ ဒီစတ္ကေလးဟာ မ်က္စိထဲမွာ ရွိေနတာ မဟုတ္ဘူး၊ သို႔ေသာ္ ျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ မ်က္စိကုိ မွီၿပီးျဖစ္တာ၊ ဒီလိုေျပာတာ။
                   ဆိုပါေတာ့ - စည္သံသည္ စည္ထဲမွာ ရွိတာမဟုတ္ဘူး၊ သို႔ေသာ္ တုတ္နဲ႔႐ိုက္လုိက္၊ တီးလိုက္တဲ့အခါမွာ အသံထြက္လာတယ္၊ အဲဒီအသံသည္ စည္ကို မွီၿပီးေတာ့ျဖစ္တာ၊ စည္မပါဘဲ အဲဒီအသံ ျဖစ္ပါ့မလား၊ မျဖစ္ဘူး၊ သို႔ေသာ္ စည္ထဲမွာ ရွိေနတာလားဆိုေတာ့ မရွိဘူး၊ ဒီလိုေျပာရမယ္။
                   စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္သည္ စကၡဳပသာဒ႐ုပ္မွာ ရွိေနတာလား ဆုိရင္ မရွိဘူး၊ ႐ူပါ႐ံုနဲ႔ ဆံုမိတဲ့အခါမွသာ ေပၚလာတာ၊ ၿပီးရင္ ပ်က္သြားတာ၊ ေသာတဝိညာဏ္စိတ္ဟာလည္း အသံနဲ႔ နားဆံုလိုက္တဲ့အခါ ဘြားကနဲ႔ ေပၚလာတာ၊ ၿပိးရင္ ပ်က္သြားတာ၊ ဃာနဝိညာဏ္ဟာလည္း ထို႔အတူပဲ ႏွာေခါင္းနဲ႔ အနံ႔၊ ဇိဝွါဝိညာဏ္စိတ္ကလည္း အရသာနဲ႔ လွ်ာ၊ ကာယဝိညာဏ္စိတ္ကလည္း ေဖာ႒ဗၺာ႐ံုနဲ႔ကိုယ္ ဆံုလိုက္တဲ့အခါ ေပၚလာတာ။
                   သို႔ေသာ္ ဒီေနရာမွာ သတိထားရမွာက မွီျဖစ္ရာကိုသာ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါးလို႔ ေျပာတာ၊ ဆံုစည္းတာကိုေတာ့ ဟဒယဝတၳဳနဲ႔ ဓမၼာ႐ံု ဆံုတယ္လို႔ မေျပာဘူး၊ ‘မနဥၥ ဓမၼဥၥ ပဋိစၥ ဥပၸဇၨတိ မေနာဝိညာဏံ’ ေဟာတဲ့အတိုင္း မနနဲ႔ ဆံုတယ္လို႔ ေျပာရမယ္၊ ဟဒယနဲ႔ ဆံုတယ္လို႔ မေျပာဘူး၊ ဒါကို သတိထားရမယ္။
                   အာယတန ၆-ပါး ေရတြက္တဲ့အခါ interal, externa အတြင္းအာယတန ၆-ခု, အျပင္အာယတန ၆-ခု၊ အဲဒီ အတြင္းအာယတ ၆-ခုလို႔ ေျပာတဲ့အခါမွာ စကၡဳ၊  ေသာတ၊ ဃာန၊ ဇိဝွါ၊ ကာယ၊ မန၊ ဒီမွာ ဟဒယ မဟုတ္ဘူး၊ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲလို႔ေမးရင္ ႏွလံုးသားကက္သက္က စိတ္ကို ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေနအထားမရွိဘူး၊ အားလံုးဟာ ဘဝင္စိတ္ဆိုတဲ့ အေျခခံစိတ္မရွိရင္ စိတ္ဆိုတာ မေပၚႏုိင္ဘူးဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ကို ထင္ရွားေစတယ္၊ ဒါေၾကာင့္မို႔ အ႒သာလိနီအ႒ကထာမွာ “အာ႐ံုတစ္ခုဟာ တံခါးႏွစ္ေပါက္စီမွာ အၿမဲတမ္း ထင္တယ္လို႔ဆိုတာ”။
                   ဆိုပါစို႔ - ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါးရွိသလို ဒြါရလည္း ၆-ပါး ရွိတယ္၊ တံခါး ၆-ခု ရွိတယ္၊ အဲဒီတံခါးဟာ စိတ္ရဲ႕ တံခါးလို႔ ေျပာလို႔ရေပမယ့္ ပိုၿပီးသဘာဝက်တာေတာ့ အာ႐ံုရဲ႕တံခါးလို႔ ေျပာရမယ္၊ အာ႐ံုဝင္တဲ့ တံခါး ၆-ခု ရွိတယ္၊ ဆိုပါစို႔ - ႐ူပါ႐ံုဝင္လာတဲ့ တံခါးေပါက္က စကၡဳပသာဒ၊ အသံရဲ႕ ဝင္ရာတံခါးေပါက္က ေသာတ၊ အနံ႔ဝင္ရာတံခါးေပါက္က ဃာန၊ အရာသာရဲ႕ ဝင္ရာ တံခါးေပါက္က ဇိဝွါ၊ ေဇာ႒ဗၺာ႐ံုရဲ႕ ဝင္ေပါက္က ကာယ၊ က်န္တဲ့ အာ႐ံုဝင္ရာ တံခါးေပါက္က ဘဝင္စိတ္၊ ဘဝင္စိတ္ကို ‘မန’လို႔သံုးတယ္၊ ဒါေၾကာင့္မို႔ က်မ္းစာေတြမွာ မေနာဒါရ mind door စိတ္တံခါးဆိုတာ ဘဝင္စိတ္ကို ေျပာတာပါတဲ့။
                   ဒီေတာ့ စိတ္ျဖစ္လာဖို႔ လိုအပ္တဲ့ အေျခအေနေတြကို ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-မ်ိဳးကို ေလ့လာရမယ္၊ အာ႐ံု ၆-မ်ိဳးကို ေလ့လာရမယ္၊ ၿပီးေတာ့ ဒြါရ ၆-မ်ိဳးကို ေလ့လာရမယ္၊ အဲဒီ ဝတၳဳရယ္ အာ႐့ုရယ္ ဒြါရကေနၿပီး ဆက္သြယ္မိသြားၿပီ ဆိုရင္ ခုနက စိတ္ ကေလးေတြ ေပၚလာတာ။
                   ဆိုပါစို႔ - ႐ူပါ႐ံုဆိုတဲ့ အာ႐ံုသည္ eye door ကေန ဝင္လာၿပီး စကၡဳဝတၳဳကို လာထိခိုက္တယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္မွာ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ေပၚလာတာ၊ ထုိ႐ူပါ႐ံုနဲ႔ အလုပ္လုပ္တဲ့ စိတ္ေတြလည္း ေပၚတယ္ေပါ့၊ ထို႔အတူပဲ အသံက ear door ကေန ဝင္လာၿပီး ေသာတပသာဒကို လာထိုခိုက္တယ္၊ ထိခိုက္တဲ့အခါ ေသာတဝိညာဏ္စိတ္ေပၚလာတယ္၊ အဲဒီအတိုင္း အနံ႔က ဃာနပသာဒကို လာထိခိုက္လို႔ ဃနဝိညာဏ္စိတ္ ျဖစ္ေပၚလာတယ္၊ အရသာက ဇိဝွါပသာဒကို လာထိခိုက္လို႔ ဇိဝွါဝိညာဏ္စိတ္ ျဖစ္ေပၚလာတယ္၊ ေဇာ႒ဗၺ႐ံုက ကာယပသာဒကို လာထိခိုက္လို႔ ကာယဝိညာဏ္စိတ္ ျဖစ္ေပၚလာတယ္။
                   ေနာက္ ဟဒယဝတၳဳနဲ႔ ပတ္သက္တာက်ေတာ့ မ်က္စိနဲ႔ ျမင္တာလည္း မဟုတ္ဘူး၊ နားက ၾကားတာလည္း မဟုတ္ဘူး၊ ႏွာေခါင္းက အနံ႔ရတာလည္း မဟုတ္ဘူး၊ စိတ္သက္သက္နဲ႔ ေတြးၿပီးေတာ့ယူတာ၊ ရွိတာလည္း ျဖစ္တယ္, မရွိတာလည္း ျဖစ္တယ္၊ ေတြးယူတာဆိုေတာ့ အရွိခ်ည္းပဲ မဟုတ္ဘူး၊ မရွိတာလည္း ေတြးေတာတာပဲေလ၊ မနက္ျဖန္မရွိဘူး၊ မနက္ျဖန္အေၾကာင္းေတြးလို႔ မရဘူးလား၊ မနက္ျဖန္ အေၾကာင္းကို မရွိေသးေပမယ့္ မနက္ျဖန္ ဘယ္သူလာမယ္ဆုိ ေတြးၿပီးလုပ္လို႔ရတာပဲ၊ သို႔ေသာ္ လာခ်င္မွ လာမွာေပါ့၊ မနက္ဖန္အေၾကာင္းလည္း ေတြး, ဟိုေနာက္ႏွစ္အေၾကာင္းလည္း ေတြးလို႔ရတာပဲလ၊ အဲဒီလို ေတြးတာေတြက်ေတာ့ mind door ကေန ဝင္လာတာ၊ mind door က ဝင္ၿပီး စိတ္ျဖစ္တာကေတ့ ခုန ဟဒယကေန ျဖစ္တာ၊ ဟဒယကို မွီၿပီးေတာ့ စိတ္ကျဖစ္တယ္။
                   အဲဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ဒြါရ ၆-ပါးမွာ မေနာဒါရ ပါတယ္၊ ဝတၳဳ႐ုပ္က်ေတာ့ မေနာဒါရ မပါဘူး၊ အာ႐ံု ၆-ပါး, ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါး၊ အဲဒါေတြ ေပါင္းဆံုလိုက္တဲ့အခါ စိတ္ကေလး ျဖစ္လာတာပါလို႔ - အဲဒါ စိတ္ျဖစ္ေပၚလာပံုပဲ၊ အက်ဥ္းအားျဖင့္ စိတ္ျဖစ္ေပၚလာပံုကို သိသာျမင္သာေအာင္ ေျပာျပတာ။
                   ဒီေတာ့ ဘဝင္စိတ္ဆိုတဲ့ အေျခခံစိတ္ကေလး မရွိဘဲနဲ႔ က်န္တဲ့စိတ္ေတြ မျဖစ္ဘူး၊ အ႒သာလိနီအ႒ကထာမွာ အာ႐ံုေတြဟာ ဆိုပါစို႔ - မ်က္စိက ျမင္ရတဲ့ အဆင္းအာ႐ံုသည္ တံခါးႏွစ္ခုမွာ တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း ထင္လာတယ္၊ ႏွစ္ခုဆိုတာ eye door ကိုလည္း ေရာက္လာတယ္၊ mind door ကုိလည္း ေရာက္လာတယ္၊ ဘဝင္လႈပ္တယ္ဆိုတာ အဲဒါေၾကာင့္ ေျပာတာ၊ အာ႐ံုတစ္ခုဟာ ဒြါရႏွစ္ခုကေန ဝင္လာတယ္၊ ဝင္ေပါက္မရွိဘဲနဲ႔ ဘယ္လိုလုပ္မွ ဝင္လို႔မရဘူး ဟုတ္ရဲ႕လား၊
ဝင္ေပါက္ဆိုတာရွိတယ္၊ လူ႔ခႏၶာကိုယ္မွာလည္း ထို႔အတူပဲ၊ အာ႐ံုက ဝင္ေပါက္ေတြက ဝင္လာတဲ့အခါ အာ႐ံုဝင္လာသည့္အတြက္ေၾကာင့္ အျပင္ဘက္နဲ႔ အတြင္းဘက္ ဆက္သြယ္ရမယ္၊ ဆိုပါေတာ့ - အိမ္အျပင္ဘက္ကလူ အိမ္ထဲေရာက္ခ်င္ရင္ တံခါးကို အသံုးမျပဳရဘူးလား၊ ျပဳရတယ္၊ တံခါးေပါက္ကပဲ ဝင္ရမယ္၊ အဲဒီလိုပဲ အာ႐ံုဆိုတဲ့ အျပင္ကအရာ အိမ္ထဲကို ဝင္လာတယ္ဆိုရင္  ဒီတံခါးကပဲ ဝင္ရမွာပဲ၊ မ်က္စိက အျမင္လိုက္တဲ့ အဆင္းအာ႐ံုေလး တစ္ခုသည္ eye door မွာလည္း ေပၚလာတယ္၊ mind door မွာလည္း ေပၚလာတယ္၊ မ်က္စိကိုလည္း ထိရမယ္၊ ဘဝင္စိတ္ကိုလည္း ထိရမယ္၊ အဲဒီႏွစ္ခုရွိမွ၊ တစ္ၿပိဳင္နက္ ျဖစ္လာလို႔ ဘဝင္စိတ္ဟာ ျပတ္သြားတယ္ဆိုတာ အဲဒါေၾကာင့္ ျပတ္သြားတာတဲ့။
                   ဘုန္းႀကီးတို႔ မႏွစ္ကတုန္းက မေလးရွားမွာ အဘိဓမၼာသင္တန္း ပို႔ခ်တုန္းက သင္တန္းသားထဲ Bulgaria ဘုန္းႀကီးတစ္ပါး ပါတယ္။ ထူးထူးျခားျခားပဲ၊ Bulgaria ဆိုတာ ၾကားဖူးၾကလိမ့္မယ္၊ Rumania တို႔၊ Bulgaria တို႔ဆိုတာ အရင္တုန္းက ကြန္ျမဴနစ္ ႏိုင္ငံေတြေပါ့၊ သူ႔စကားက ေတာ္ေတာ္နားေထာင္ရခတ္တယ္၊ အသံက ကုလားသံနဲ႔တူတယ္၊ သူက ေခတ္သိပၸံနည္းအရ ဒီအာ႐ံုကေနၿပီး ျမင္သိစိတ္ ျဖစ္လာပံုအထိ ဆက္သြယ္ပံုကို  ကြန္ျပဴတာနဲ႔ျပတာ၊
လူ႔ရဲ႕ မ်က္စိမွာ ေရွ႕က ျမင္စရာအာ႐ံုေလး ဝင္လာနဲ႔တစ္ၿပိဳက္နက္ မ်က္လံုးထဲေလးတင္ မဟုတ္ဘူး, သူက အာ႐ံုေၾကာကေနသြားၿပီး ဦးေႏွာက္ေနာက္ဘက္ထဲထိ ေရာက္ေအာင္သြားတယ္၊ ေနာက္ေစ့နားမွာ အကြက္တစ္ကြက္ရွိတယ္၊ အဲဒီ အကြက္ထိေအာင္ အလင္းတန္းေလးက သြားတယ္၊ အဲဒီေရာက္မွ ျမင္တာတဲ့၊ ဒီၾကားထဲမွာ block ျဖစ္ေနရင္ မျမင္ရဘူး၊  ေၾသာ္ mind door ဆိုတာ အဲဒါမ်ား ျဖစ္ေနမလားလို႔ ဘုန္းႀကီးတို႔ စဥ္းစားၾကည့္တယ္၊ 
ဒီၾကားထဲ ပိတ္ေနလို႔ရွိရင္ ျမင္တယ္ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး၊  မ်က္စိကေတာ့ အေကာင္းႀကီး၊ သို႔ေသာ္ သြားတဲ့အာ႐ံုေၾကာေလးက တစ္ေနရာရာမွာ ဥပမာ-နားထင္ေလာက္ ပိတ္ေနတယ္ဆိုရင္ အဲဒီလူဟာ ျမင္တယ္လို႔ မေျပာဘူး၊ မ်က္စိကေတာ့အေကာင္း, ဒါေပမဲ့ မျမင္ဘူး၊  မ်က္စိကေန ဝင္လာတဲ့ အလင္းတန္းေလးဟာ လူရဲ႕ေနာက္ေစ့နားမွာ ေခါင္းေနာက္ပုိင္း သြားျပတယ္၊ အဲဒီက်မ် ျမင္တယ္ဆိုတာ ျဖစ္တယ္။ ဒါ သိပၸံနည္းက ေျပာတာ။
                   ဒီေတာ့ သိပၸံနည္းနဲ႔ ျမတ္စြာဘုရား ေဟာထားတာေတြ အင္မတန္မွ ကိုက္ညီတယ္။ သူတို႔ဟာက ႐ုပ္ကိုေတာ့  ရွာလို႔ေတြ႔ႏိုင္တယ္ေပါ့၊ နာမ္တရားကိုေတာ့ ျမတ္စြာဘုရားလို ဘယ္လိုလုပ္ ရွာလို႔ေတြ႔မလဲ၊ ႐ုပ္ေတာင္မွ သူတို႔ရွာေတြ႔ရင္ အတံုးအခဲပဲ ေတြ႔မယ္၊ အေသးစိတ္ကို ေတြ႔ဖို႔ မလြယ္ဘူးေပါ့၊ ႐ုပ္ေတာင္မွ အကုန္ေတြ႔ဖို႔ မလြယ္ဘူး။
                   ျမတ္စြာဘုရားက်ေတာ့ analyze လုပ္တဲ့ေနရာမွာ အၾကြင္းအက်န္မရွီေအာင္ analyze လုပ္ႏိုင္တာ၊ အဲဒီလု စြမ္းရည္ သတိၱခ်င္းေတာ့ မတူဘူးေပါ့၊ နာမ္ဆိုတာက်ေတာ့ သူတို႔ Psychology ဆိုတာ တကယ့္ Psychology မွ မဟုတ္တာ။
                   ဘုန္းႀကီးတို႔ဆီ လာလာၿပီးေတာ့ မသိတာေလးေတြ ေမးေနတဲ့, ယခု ရန္ကုန္မွာေနတဲ့ ျပင္သစ္လူမ်ိဳး မစၥတာဖေလာရင့္ဆိုတာ တစ္ခါတုန္းက ေလွ်ာက္တယ္၊ အဘိဓမၼာကို Psychology လို႔ ျပန္တာ သူက သေဘာမက်ဘူး၊ ဘာလု႔ိလဲဆုိေတာ့ Psychology ဆိုတာ ဘာမွ မပါဘူးတဲ့၊ Psychology ဆိုတာ ဘာမွ မဟုတ္ဘူး၊ ဒီအဘိဓမၼာက အလြန္ေလးနက္တာ Psychology မဟုတ္ဘူးတဲ့၊ သူက အဲဒီလို ေျပာသြားတယ္။
                   နယ္သာလန္ႏိုင္ငံမွာ သင္တန္းသြားပို႔ခ်တုန္းက မစၥတာဟင့္ခ္ ဆိုတဲ့ ပါေမာကၡတစ္ေယာက္ သင္တန္းလာတက္တယ္၊ သူ႔အေဖက Psychologist၊ Psychology ပါေမာကၡႀကီး၊ သူငယ္ငယ္တုန္းက သူ႔အေဖက ေျပာဖူးတယ္၊ “စာမ်က္ႏွာ တစ္ေထာင္ေလာက္ရွိတဲ့ Psychology နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စာအုပ္ႀကီးမွာ Psychology အေၾကာင္းေရးထားေပမယ့္ ဣႆာ ဆိုတဲ့ jealousy အေၾကာင္း ေရးထားတာ မေတြ႔ရဘူး” တဲ့။
                   ဒီေတာ့ ဗုဒၶျမတ္စြာေဟာၾကားတာက အလြန္ၿပီးျပည့္စံုတယ္၊ လူ႔ရဲ႕သဘာဝ အေရးႀကီးတာေတြ၊  လူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲက ေျဖရွင္းပစ္ရမယ့္ purify လုပ္ပစ္ရမယ့္ သန္႔ရွင္းပစ္ရမယ့္ စိတ္ရဲ႕ အညစ္အေၾကးေတြကို မခ်န္ခၽြင္းေအင္ ေဟာထားတာ။ အဲဒီ ညစ္ႏြမ္းေနတ့ဲ စိတ္ရဲ႕ အင္အားစုေတြကိုလည္း ဖယ္ရွားပစ္ဖုိ႔အတြက္ ျဖဴစင္ေစႏိုင္တဲ့ စြမ္းအားေတြကိုလည္း ျမတ္စြာဘုရားက ထည့္ၿပီး ျပည့္ျပည့္စံုစံု ေဟာထားတာ။
                   ဒါေၾကာင့္ စိတ္ျဖစ္ပံုႏွင့္ စပ္၍ စိတ္ဟာ ဘယ္လုိဘယ္ပံု ျဖစ္လာသလဲ၊ စိတ္ဟာ အရွိတရားလား အျဖစ္တရားလားလို႔ ဆိုရင္ အျဖစ္တရားပါ, အေၾကာင္းတရားေၾကာင့္ ျဖစ္တာပါ၊ ဘာ့ေၾကာင့္ျဖစ္တာတုန္းဆုိေတာ့ အခုေျပာခဲ့တယ္ - ဝတၳဳနဲ႔အာ႐ံု ဆံုစည္းမိလို႔ျဖစ္တယ္၊ ဝတၳဳနဲ႔အာ႐ံုက ဘယ္လိုလုပ္ ဆံုမိလဲဆိုရင္ door ကေန ဝင္လာတာ, တံခါးေျခာက္ေပါက္ကေန ဝင္လာတာ၊ ဆိုင္ရာ ဆိုင္ရာ တံခါးေပါက္ကေန ဝင္လာၿပီ ဆံုစည္းၿပီး စိတ္ျဖစ္ေပၚတာဆိုတာ ဘုန္းႀကီးတို႔ ဒီေန႔ အၾကမ္းဖ်ဥ္းအားျဖင့္ ေဟာေျပာျပသျဖင္း ျဖစ္ပါတယ္။
                   အဲဒီမွာ အေသးစိတ္သိဖို႔ကေတာ့ ဆိုင္ရာဆိုင္ရာ အဘိဓမၼာက်မ္းေတြ ေလ့လာဖို႔ လိုပါတယ္၊ ဆိုပါစို႔ - ႐ူပါ႐ံုကို အာ႐ံုျပဳတဲ့ စိတ္က ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ, သဒၵါရံုကို အာ႐ံုျပဳတဲ့စိတ္က ဘယ္ေလာက္ရွိသလဲ စသည္ျဖင့္၊ အာ႐ံု ၆-ပါးဆိုတာ ႐ူပါ႐ံု၊ သဒၵါ႐ံု၊ ဂႏၶာ႐ံု၊ ရသာ႐ံု၊ ေဖာ႒ဗၺ႐ံု၊  က်န္အာ႐ံု အားလံုးသည္ ဓမၼာ႐ံုလို႔ ေခၚတယ္၊ ဓမၼာ႐ံုဆိုတာ က်န္တဲ့အာ႐ံုေတြကို အကုန္လံုးေပါင္းၿပီး ဓမၼဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ဆိုလိုက္တာ။
                   “ဓမၼ” ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ဘာလို႔ သံုးသလဲဆို ‘သတၱဝါ မဟုတ္ဘူး’  ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ကို ေျပာတာ၊ လူေတြထင္ေနတဲ့ “ဇီဝ” ဆိုတာ မဟုတ္ဘူး၊ “သတၱ”ဆိုတာ မဟုတ္ဘူး၊ တကယ့္ nature, the  law of nature ဓမၼဆိုတဲ့ စကားလံုးကို အဲဒီ အဓိပၸါယ္နဲ႔သံုးတာ၊  ျမတ္စြာဘုရားက ေလာကမွာ ရွိတဲ့ သတၱဝါေတြဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတၱသညာ မေပ်ာက္ဘူးတဲ့၊ illusion ျဖစ္ေနၾကတယ္၊ တကယ္ သတၱဝါလို႔ ထင္ေနၾကတယ္၊
အဲဒါေတြ ေပ်ာက္ေစရန္အတြက္ ျမတ္စြာဘုရားက “ဓမၼ”ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို သံုးတယ္၊ “ဓာတု” ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို သံုးတယ္၊ ဓာတု ဆိုတာ တကယ့္ကို သူ႔သဘာဝအတိုင္း သူေဆာင္တဲ့အရာ၊ ထင္ေနတဲ့ သတၱဝါဆိုတာ မဟုတ္ဘူး၊ အသက္ ဆိုတာ မဟုတ္ဘူး၊  ခိုင္ၿမဲတဲ့အရာဆိုတာ မရွိဘူးဆိုတာကို ထင္ရွား ေပၚလြင္ေစလိုလို႔ သံုးတယ္။
                   ခုနက ဓမၼာ႐ံုလို႔ ေျပာတဲ့ အာ႐ံုေတြဟာလည္း သဘာဝအာ႐ံုေတြ အားလံုး၊ စိတ္န႔ဲသိလို႔ရတဲ့ အာ႐ံုေတြအားလံုး၊ ရွိတာေရာ  မရွိတာေရာ အကုန္လံုးကို ဓမၼာ႐ံုလို႔ ေခၚတယ္။ မ်က္စိနဲ႔ ျမင္ရတာက ႐ူပါ႐ံု၊ နားနဲ႔ ၾကားရတာက သဒၵါ႐ံု၊  ႏွာေခါင္းနဲ႔ နံတာက ဂႏၱာ႐ံု၊ လွ်ာနဲ႔ လ်က္သိတာက ရသာ႐ံု၊ ခႏၶာကိုယ္နဲ႔ ထိၿပီးေတာ့ သိတာက ေဖာ႒ဗၺာ႐ံု၊ က်န္အာ႐ံုေတြ မွန္သမွ်ဟာ အခုေျပာခဲ့တဲ့ မ်က္စိ၊ နား၊ ႏွာေခါင္း၊ လွ်ာ၊ ကိုယ္တို႔နဲ႔ ဆက္သြယ္မႈမျပဳဘဲနဲ႔ စိတ္နဲ႔ သိရတယ္၊ အဲဒါေတြ အားလံုးကို ဓမၼာ႐ံုလို႔ ေခၚတာ၊ အာ႐ံု ၆-ပါး ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါး ဒြါရ ၆-ပါး ဆံုမိျခင္းေၾကာင့္ စိတ္ျဖစ္တယ္။ အေၾကာင္းတရားကို အမွီၿပဳၿပီး စိတ္ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္ perspective view အေနနဲ႔ ဘုန္းႀကီးတို႔ ေဟာၾကားတာ ျဖစ္ပါတယ္။
                   ဒါေၾကာင့္ တရားခ်စ္ခင္ သူေတာ္စင္ပရိသတ္တို႔သည္ စိတ္ဆိုတဲ့ သဘာဝတရားဟာ အျဖစ္တရားသာ ျဖစ္တယ္၊ ဆိုင္ရာ ဆိုင္ရာ အေၾကာင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ စိတ္သည္ ဆိုင္ရ ဆိုင္ရာ အေၾကာင္းတရားေတြက မၿမဲသလို ျဖစ္ေပၚလာတဲ့  စိတ္ေလးဟာလည္း မၿမဲဘူးလို႔ဆိုတဲ့ ဓမၼအသိဉာဥ္ကို ကိုယ္စီ ကုိယ္စီ ရရွိေအာင္ ႀကိဳးစားႏိုင္ၾကပါေစသတည္း။
*ေကာက္ႏႈတ္ခ်က္* အဂၢမဟာပ႑ိတ အရွင္နႏၵမာလာဘိ၀ံသ (Ph.D) အဘိဓမၼာ ျမတ္ေဒသနာ (ဒုတိယတြဲ) (စာ ၂၅- ၃၈)  မွ ေကာက္ႏႈတ္ေရးသား ပူေဇာ္ပါသည္။
ဆက္လက္၍ အခန္း(၂) စိတ္ျဖစ္ပံုကို ေလ့လာျခင္း(၂)ကို တင္ျပပါမည္။

Gold price estimated